Sunday, 1 March 2009

E kaluara rritet nga hiri i saj



Fatmir Terziu

“E kaluara është një “vend” i huaj: ata [vendasit] i bëjnë gjërat në mënyrë të ndryshme atje [në atë vend]” shprehet shkrimtari anglez, LP Hartley. Por për shkrimtarin amerikan William Faulkner "E kaluara nuk është asnjëherë e vdekur. Madje kjo, pra vetë e kaluara, nuk është edhe e kaluara." Jordan Weiss, protagonistja e romanit "Pothuajse në shtëpi," të shkrimtares Pam Jenoff, një protagoniste joshëse dhe disi e prekshme në romanin e tretë të kësaj autore linçon me pikëllim dhe me mjeshtrinë e autorit që vjen po aq plot me pikëllim, të mëson se ajo, pra e kaluara e lartpërmendur është një fakt sublim dhe u jep të dy shkrimtarëve të drejtë për interpretimet e tyre.
Dhjetë vjet më parë, Jordan, protagonistja e pikturuar nga Pam Jenoff, ishte e lumtur në Angli. Ishte koha e saj më e bukur kur ajo ishte një studente pasuniversitare dhe një e pëlqyer në Universitetin e Kembrixhit për zgjuarsinë e saj. Por më pas kur i dashuri i saj Jared, një djalosh i shkurtër dhe shokët e tij u mbytën së bashku me ekuipazhin e anijes që udhëtonin, në lumin Kam, ajo u kthye në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Pas kthimit ajo gjeti një punë si oficere e zbulimit në Departamentit e Shtetit dhe punoi në një numër vendesh të rrezikshme, gjithmonë duke u përpjekur të bind vetveten për “hijet e tragjedisë” dhe duke u zotuar se kurrë nuk kishte për t'u kthyer në Angli.
Por, tani ajo mëson se një mik i shtrenjtë në Londër është i sëmurë me sëmundjen depërtuese Lou Gehrig dhe ajo e kërkon një transferim në Londër. Jo shumë kohë pas mbërritjes, ajo dhe një tjetër ish-anëtar i ekuipazhit, Chris Bannister, kishin arsye të flisnin ndryshe për aksidentin. Ata kishin marrë dëshmi dhe mësojnë se se vdekja e Jared nuk ishte aksident. Ndërkohë, Jordania është caktuar për të hetuar mpleksjet shqiptare të krimit të organizuar në Mbretërinë e Bashkuar.
Dy hetime - një personal, një professional. Jordania vë dhe miqtë e saj në rrezik të madh. Në këtë pikë Jenoff shtrin edhe lidhjet e frikshme për të tensionuar situatat dhe duke rritur arsyen që leximi i mëtejshëm të vihet nën një komplot të mencur, në të cilën kurrë një njeri nuk është mjaft i sigurt dhe aspak nuk arin të oneps që është i besueshëm .
Por vetëm komploti nuk është kryefjala e "Pothuajse në shtëpi." Është karakterizimi i Jordanisë – e fortë, e pambrojtur, e guximshme, frikësuese, fantazma - mbi të gjitha, të drejtat njerëzore – që shtojnë dimensionin e krijimit dhe që shkon përshtat të asaj që mund të ketë qenë një mesatare më lart, por që e bën atë një melodramë. Dhe shkrimi i Jenoff ngrihet tani mes ecjes së këmbësorëve:
Duke arritur në Londër, Jordania vëzhgon: "Nuk është gjithmonë diçka rreth ciflave në ajër këtu në metropolin britanik, që e bën më shumë të gjallë. Qielli është shumë i ndryshëm, gjithshka në fakt duket ndryshe, vetë qielli ngjan si një kapak syri nën vetull. Në kujtimet e saj moti i vrenjtur dhe përjetësisht gri plotëson mjeshtërinë e autorit. Por qielli hipnozës është një fushë intensive, i pathyer ....vazhdon tek...

Fjala e Lire - Free Speech

No comments: