Monday, 28 January 2013

Vdekja dhe përjetësimi i shefit të kuadrit




 Novruz Abilekaj
Shefi i kuadrit vdiq në rrethana fare të rëndomta, të përjetshme, rruzullore. Duke u përqendruar mbi gjymtyrët e shpërveshur të një femre u gjend nën rrota makine. Kaq. E shihni se sa njerëzisht i dha fund jetës një shef kuadri? Duke qenë se rrethanat ishin të rëndomta, të përjetshme, rruzullore, gjithsecili kërcënohet nga një vdekje e tillë.
Njëra nga gjallesat e burgosura tërë jetën brenda shefit, në çastin e shkurtër të ndarjes, bashkëbisedon miqësisht me të duke ndihmuar edhe gjykimin tonë, në se kemi kurajë të gjykojmë dhe të vetëgjykohemi.
*
Akoma nuk ke vdekur, i thotë e burgosura. Tani je duke vuajtuar për ato që vetë bëre kujdes të mos i realizoje ngaqë nuk ishte e udhës. Ti je duke vuajtuar ç’deshe por nuk munde sa ishe në këmbë sepse në jetë, përveç teje, kishte dhe të tjerë: drejtorë, ministra, më të mëdhenj se ministra. Rreth teje kishte bashkëshorte, organizatë, turmë entuziaste. Secili prej këtyre rrëmbente copën e tij të jetës. Rrëmbenin edhe pjesë nga jeta e të tjerëve, bile edhe nga jeta jote. Pse, ti, nuk doje? Doje, por kjo kushtëzohet prej disa fuqive të mëdha, si të themi; paratë, karriget, demonët e shpirtit. Nuk i pate të mjaftueshme këto fuqi, prandaj të lëvizë nëpër hojet e gjalla të trurit pendimi për sa nuk rrëmbeve. Mos e jep veten. Më mirë kështu. Ke kohë të riparosh e plotësosh gjithçka sepse, siç e sheh, akoma nuk ke vdekur.
*
Ç’do të thotë të vdesësh? Të vdesësh do të thotë të ndahesh përjetësisht nga shpirti. Ajo gjallesë që u shkëput nga ti në çastin e përmbysjes ishte fytyra prej shefi, jo shpirti. Aa, shefllëkun e ke dashur e trajtuar si shpirt? Kjo është puna jote, por shpirti yt i vërtetë jam unë. Do të luftojmë e jetojmë bashkë deri në grahmën e fundit. Në se ndjehesh kufomë me humbjen e rolit të shefit, e mirëkuptoj ndjesinë tënde, por kokëfortësisht nuk do të largohem pa mbaruar bisedën që ti aq shumë e dëshiron. Ajo që ndodhi, e keqe apo e mirë, ndodhi. Sirena rrezatoi dritë mishfemërore, të tërhoqi nga kapistalli i vështrimit, të fshiu vëmendjen, të ndau nga fytyra shefore dhe ti mbete vetëm me mua, gjallesën tënde burgosur. Mbete vetëm pikërisht me mua që të nxita të lakmoje dritën verbuese të mishit. Shpesh njerëzve u marrin më parë mendjen, pastaj edhe atë që kanë. Aq shpesh ka ndodhur kjo sa që njeriu porositi njeriun: Kujdes se ai tjetri të merr mendjen pastaj gjënë. Mendjen ta mori një sirenë duke e thithur me bardhësinë e kofshës së zbuluar. Nuk kishe gjë tjetër të jepje dhe e pësoi jeta jote. Mos u pendo! Kishe dhe ofiqin e shefit të kuadrit por ai mbetet edhe për ty edhe për atë që do të ulet në karrigen tënde. Mos u pendo! Kurajë! Ke në trup aq frymë sa ta rijetosh jetën, madje pa mbikëqyrjen e askujt.
*
Fajoi shoferi? Fajoi makina? Fajove ti? Apo fajoi natyra që krijoi sirenat për të shqyer shpirtrat njerëzor? Jo vetëm për të shqyer shpirtrat, por edhe për t’i deleguar shpirtrat të mbyllin portat e mendjeve. Kush fajoi? Askush nuk e vesh qyrkun e fajit. Ti e di se askush nuk ka fajuar në qoftë se nuk ka qenë i vogël, askush nuk ka fajuar në qoftë se nuk ka qenë i dobët, askush nuk ka fajuar në se është i pavdekshëm. I vdekuri merr fajin me vete. Ama, kështu si e pruri fati, ti je afër përjetësimit, afër të qenit i pavdekshëm dhe ky është ogur i mirë. Jo vetëm që nuk do fajosh kurrë më por do të fshihen edhe fajet e së shkuarës. Kjo e drejtë hyjnore do të të jepet së shpejti ngaqë së shpejti do i dhurohesh tokës, ndonëse ka peshë të veçantë shkaku përse dhurohesh. Ti tokës dhe unë qiellit. Mundimi deri tek vdekja torturon por, në rastin tonë, përballohet lehtë sepse ti je në shpargrin e saj. Doemos, edhe unë, që ekzistoj sa kohë më lejohet të strehohem brenda teje.
Sa afër mund të jetë vdekja? Larg s’mund të jetë deri sa janë tretur miliona shekuj dhe mendja arrin në çast nga fillimi tek fundi. E ke vënë re që mendja i përfshin njëherazi fillimin dhe fundin pa lënë hapësirë midis tyre? Ah, kjo mungesa e hapësirës midis fillimit dhe fundit! Na krijon përshtypjen e ndrydhjes së jetës deri në zero. Ashtu tha Ainshtajni për shpejtësitë. Arritja e shpejtësisë së dritës minimizon përmasat. Po tejkalimi mijëra herë i shpejtësisë së dritës? Mendimi e kalon mijëra e miliona herë shpejtësinë e dritës. Pra, nga fillimi tek fundi distanca tkurret deri në zero. Cili është fillimi? Çasti që të pruri mbi tokë për të ikur prapë apo çasti që të shtriu në tokë për të mos u ngritur më?
*
Je duke ikur. Filli i mendimit që ka mbetur gjallë zgjatet nëpër hapësirën e krijuar midis dy çasteve. Ndalon në shumë stacione. Cilat janë stacionet kryesore? Lavjers jeta. Mbi të lëkundet njeriu. Lart-poshtë rreth pikës së vdekjes e cila mund të jetë njëherazi edhe pika e pafajësisë. Pastaj, prapë drejt ngjitjes në maksimum. Maksimumi është pika e së keqes apo e së mirës? Ti nuk mund ta dish sepse nuk e arrite. Guxove të ngjiteshe deri mbi karrigen e shefit të kuadrit. Me gjithë furinë që lëshoheshe nga ajo lartësi modeste munde të ndryshoje jetën e pak frymorëve, vetëm të atyre të imëtëve që ndodheshin rrotull teje. Preve nga ai që nuk deshe ose më pak të duhej dhe dhurove andej nga më shumë i deshe ose më shumë të duheshin. Kishte edhe më lart. Të mëlartët lëshoheshin teposhtë dhe rrëzonin e shkelnin cilindo që ndodhej para trajektores dhe i zëvendësonin me të tjerë. Ata “të tjerët” duhet të plotësonin një kusht kryesor; të kënaqnin oreksin e të mëlartëve në çdo hap. Kështu pika e lartësisë maksimale pastrohej nga e mira dhe përthithte të keqen. A ka ndodhur ndonjëherë ndryshe? Ndoshta, por ne atëherë dhe atje nuk kemi qenë. Ty nuk të përfshiu gjeratorja e atyre që gjatë pikiatës krijonin shtjella avioni. Ke qenë i vëmendshëm. Mirë është edhe kjo. Ndryshe do zhyteshe me të imëtit, në dunën ranore të turmës.
*
Të mbeti hatri që nuk arrite më tej se shef kuadri? Nuk flet. Heshtja jote është pohim apo sfidë? Më mirë fol tani, se nuk do kesh kurrfarë shansi për të folur më vonë. Nuk do të flasësh? S’ka rëndësi. Kështu bëje edhe kur kishe mundësi të flisje, kurse tani ke njëmijë arsye të mos thuash asnjë fjalë. Ku e dimë ne se në ç’gjendje e ke tani selinë nga formulohet urdhri për krijimin dhe nisjen e fjalës. Ajo seli mund të jetë fshirë fare nga faqja e trurit. Prandaj unë po flas pa leje. Do të flas për ato të fshehta që i konsultoje duke më thirrur në tryezë natën e duke më burgosur ditën. Po, po, natën bisedoje haptas me mua kurse ditën sikur nuk isha fare në labirintet e tua. Asnjëherë nuk t’u zëmërova. Tani jemi para altarit të zotit dhe sigurisht do flas.
Gjithë jetën ke qenë hatërmbetur që nuk të ngjitën në ato monopatet mbi shefin e kuadrit, për të arritur atje sipër, sipër, aq lart siç ti mendoje se e meritoje. Pse, kishte ndonjë lartësi në tokë a në qiell që nuk e meritoje?! Unë them se është e pamundur të ketë lartësi të paarritshme nga dëshirimi dhe ambicia jonë, të cilat janë dy nga virtytet kryesore në themel të shtytjeve, goditjeve dhe betejave. Një shef kuadri duhet të jetë në pararojë të betejës. Ti ishe në hap me pararojën. Kishe brenda vetes cazë nga ajo frikëza e miushit por tek balli i betejës qëndrove. Të gjitha ato karrige që i vështroje nga nënbarku, ndonëse u nënshtroheshe, bile sikur edhe u trembeshe, prapë natë e ditë i lakmoje. Kemi parë edhe nja dy ëndrra bashkë se si mbërthyem thonjtë nëpër skeletin e një karrigeje dhe u përpoqëm të linim nënbarkun e saj për të shkelur tek jastëku i shtruar për prapanicën e eprorit. Të kujtohet si hyri rëndë-rëndë eprori dhe u ul pikërisht mbi kokën tonë që sapo kishte mbështetur mjekrën mbi cepin e jastëkut. Të kujtohet si u përmbysëm papritur dhe ti re me të prapmen e kokës, si këtë herë nga shtytja e makinës. Re, por vetëm sa u tromaksëm, nuk pësuam gjë të madhe ngaqë sytë u hapën në çast dhe ëndrra u prish. Eh!
Gozhdë mbeten ato ëndrra edhe pasi prishen. Pse ty nuk të mbeti gozhdë? Si mund të durohej ulja në një karrige më të lartë e atij që kishte kaluar nga blloqet e tua? Ama, ishte qindpërqind e vërtetë që megjithëse ai epror ishte zvarritur nëpër blloqet e tua tashmë nuk i mjaftonte asnjë lloj karrigeje për të mbështetur prapanicën dhe këllqet e zgjeruara. Nuk ndryshohej më kjo radhë. Por, kur nuk e ndryshojmë dot atë që ndodh, ç’bëjmë? I nënshtrohemi. Kështu bëre gjithë jetën dhe mirë bëre.
*
Unë nuk bëra mirë që thashë “gjithë jetën” se s’mund të rezultojë gjithë jeta një karrige. Jeta është aq e gjatë dhe e gjerë sa ne kemi kaq dekika që duam ta sosim me shpejtësinë e mendimit dhe nuk e sosim dot. Më lehtë e ka mendja të bashkojë në një çast fillimin dhe fundin e gjithësisë se sa të përshkojë jetën e një njeriu. Prandaj unë, nga ana ime, mendoj se nuk bëjmë vetëm një jetë. Një është ajo e karriges që ulemi dhe një e asaj karriges që shohim në ëndërr. Një jetë është e mbyllur në muret e shtëpisë dhe një në rrugët e populluara. Një jetë në krevatin bashkëshortor, (Sa e prekshme! Sa e njohur! Sa e kërkuar! Sido që përherë e lodhshme! Më fal që e thashë “e lodhshme”.) dhe ajo tjetra e pikturuar në mendje me portretet apo tablotë e dëshiruara që nuk i arrijmë dot. E shikon sa jetë mund të jetojë njeriu? Ka edhe të tjera, edhe të tjera, por ne i fusim në kllapa, të mos themi në kallëp, dhe i lexojmë njëherazi, domethënë sikur jeta na qenka një e vetme.
*
Ja, për shembull, po të na parakalojë në mendje Rena, fshihen, bëhen zero gjithë ato që thamë për karriget e s’di se çfarë dhe shfaqet jeta tjetër ...
Oh, njëmend, erdhi. Sa e bukur? Balluket i bëjnë hije mbi gjysmën e ballit. Sytë i picërrojnë. Po buzëqesh. Sa e ëmbël kjo buzëqeshje! Nuk shëmbëllen aspak me buzëqeshjen e hidhët të ndarjes. Domethënë është buzëqeshje e mirëpritjes. Rena, që u strehua tërë atë jetë në qoshkun më të zgjedhura të trurit tënd, në këtë çast, është me ty. Ajo ndjeu se ti ke mjaft kohë për të plotësuar jetën. Erdhi. Domethënë se të ruan brenda vetes. Domethënë se përherë ka qenë jotja. Ndryshe s’kishte përse të vinte me shpejtësi perëndie.
Ti e pëlqeje. Jo?! Atëherë përse ia vështroje me bisht të syrit balluket e prera sipas modës “kalipso”? Përse e rrëshqisje syrin më poshtë e më poshtë tek faqet, tek buzët deri në gushë? Prapë jo?! Përse i dhe strehëzën më të mirë në kosheren tënde? S’e mohon dot momentin kur plotësove kartelat tjetër për tjetër. Kjo ndodhi atë ditë kur bluza e Renës ishte zbërthyer pak dhe vezullonte lëkura e nëngushës deri atje ku kraharori pësonte një ngritje dhe tentonte drejt kokojkës së një kodre. Të ngriu syri dhe syri i ngrirë nuk mund të kthehet menjëherë në vendin e mëparshëm, prandaj Rena të kapi në “flagrancë”. Për postin që disponoje kjo kapje në flagrancë përbënte imoralitet të nivelit sipëror. U drodhe. Goxha burrë, goxha shef kuadri dhe u drodhe nga përgjegjësia e fajit. Rena nuk zbuloi ndonjë faj. Ajo rregulloi jakën dhe buzëqeshi. Çështja është se buzëqeshi Rena që u katranosën katër-pesë kartela të cilat edhe po t’i kërkonin urgjentisht. Të kuptoi nusja e re (Rena e posamartuar ishte apo jo?!) prandaj qeshi. Kur pikasi vështrimin buzëqeshi, ndërsa, kur vuri re katrahurën e bërë me kartelat e kuadrit, qeshi. Herën e parë ti u hutove duke fluturuar në qiej të tejdukshëm, herën e dytë, pas të qeshurës u helmove deri në palcë. Pse, a është e lejueshme të qeshim me gabimet e shefit? Me gabimet e pleqve, me gabimet e fëmijëve, me gabimet e të mangëtëve qeshim. Jo, jo, me gabimet e shefit nuk qeshim. Rena gaboi rëndë. Sidoqoftë gabimi i asaj dite u fal, u quajt i pabërë, sepse, ashtu si në fillim të gabimit edhe pas të qeshurës, Rena të pa drejtpërdrejt dhe përsëri buzëqeshi. T’u duk sikur dielli doli vetëm për ty. Vetëm për ty ishte zbardhur ajo ditë. Vetëm për ty ishte krijuar ajo zyrë dhe për ty ishte ulur Rena në atë karrigen pranë. Shtrive dorën e majtë, u përkule pak për të zvogëluar distancën dhe e preke supin e Renës me një grimë të dukshme përkëdhelie. Ajo e largoi supin por jo nxitimthi, lejoi zgjatjen e prekjes nga dora jote e majtë të cilën, deri në atë çast, ti e kishe rrëshqitur vetëm mbi kartelat e rrudhosura dhe mbi lëkurën e Zyrasë tënde.

Zyrasë, më shumë se gjithçka i pëlqeje emrin. Zyra’, ndoshta ishte parathënia se fati yt qe i shkruar që të të vinin në dispozicion zy’ra. Ë? Kështu i pate thënë vetes mijëra herë. I lemë të thënat me vete! Vetëm unë dëgjoja. Rena gjithashtu ishte pjesë e zyrës.
Ë, po, ti i preke supin Renës. Hezitoi pak pastaj nusja e re e largoi supin kurse ti s’mund të lije karrigen e të shkurtoje distancën. Patjetër që s’mund të lije karrigen, veçse nuk ka rëndësi. Në copëzën e kohës që preke supin e saj u fute në të gjitha labirintet e gruas, aq sa dije. Sigurisht aq sa dije. Gjithçka s’mund ta dimë. Të them në labirintet e gruas se s’dua të të zë në gojë nocionin femër, ky ishte nocion tjetër. Ta solla edhe njëherë fjalën “nocion” që e doje shumë sepse ka qenë pjesë e ligjëratës së përditshme. Apo jo? Parim, formim (politik më duket), koncept, karakteristikë, karakter, nocion, perspektivë, të meta dhe arritje, frymë revolu ... (le ta e shmangim këtë term sot) ishin piketat e fjalorit tonë të përditshëm. S’ka gjë. Kështu të themi: Në atë sekondën apo pjesëzën e sekondës që dora jote lëpiu supin e Renës ti udhëtove brenda gruas, duke harruar se shkele statusin e shefit, duke mos të shkuar në mendje se mos, në atë çikë çast, po shfrytëzoje postin zyrtar. Ndërsa Rena shmangu supin, ti e tkurre dorën. Sa kohë që tkurrej dora t’u duk sikur sapo kishe thyer këmbët e karriges dhe, veç që u skuqe, u trembe pak. Në fillim fare pak, ama, kur Rena doli nga dera, ti doje të dije se ku po shkon, kë do takojë dhe çfarë do t’i thotë atij tjetrit? Tmerr.
Mua m’u duk sikur në atë zyrë, në mungesën e pashpjeguar të Renës, u shpërfaq një mi i lemerisur. Ky mi, me kokën mbi syprinën e tavolinës, rrotullonte sytë majtas-djathtas dhe atje poshtë i dridhej bishti. Nuk u habita. Kështu jemi. Brenda një lëkure burgosim qindra njerëz. Rritim një mi. Në çast mbushemi me mace. Nxjerrim thonjtë për të vrarë miun, Befas përbri miut shfaqet qeni. Fap, macet i kthejmë në shkop sepse ndryshe duhet të shndërrohemi në mi. Tek rrjedh në këmbët tona vargu i mizave të dheut ndihemi luanë, veçse sa shfaqet luani zëmë radhë në vragën që kanë hapur ato mizat e vockla. Kur luani i shkeli folenë ujkut duke i plagosur të vegjlit, ky ulëriu si di ujku dhe iu vërsul qengjit. Asnjë deformim moral nuk përmban ky reagim, ndryshe nuk do të gjenim kaq shumë shembuj të pakontestueshëm. Mbijetojmë sipas rregullores së parashkruar nga Zoti. Ëë? Nuk je mësuar me praninë e Zotit. As sot nuk e toleron praninë e tij? Dakord, ti nuk pretendove të mbijetosh apo të përjetësohesh. Zotët i shquaje në tokë, në zyrat rreth teje. Ja që erdhi çasti kur ne na intereson përjetësia shumë më tepër se mbijetesa. Sikur u zhytëm në hipokrizi, më duket.
Po, po, sepse përjetësia na intereson ama si ventuzë i ngjitemi jetës. E duam atë jetë që përmban të ngrënët, të pirët, frymën dhe qejfet e shpirtit. Pashpjegueshëm e duam. Ndoshta është më e përshtatshme ajo tjetra ku as hamë, as pimë, as ...
Ajo dalja e papritur e Renës nga dera e zyrës mund t’i jepte një shtytje fatale jetës. Gratë japin shtytje të forta. S’bëhej dhe s’bëhet shaka me gratë. Bie fjala p Zyranë ...
*
Shejtankë ka qenë Zyraja. Shejtankë është akoma ndërsa më vonë nuk dimë si do jetë. U zëmërove fort atë ditë kur konstatove, pikërisht konstatove, se Zyraja flirtonte me atë inxhinierin simpatik. U helmove deri në palcë. U egërsove. Tërbim shkarkove. Ajo të tha: Mbeti ai të merret ma mua. Ti hape sytë. Pse, tha Zyrakoja sybukur, çoç të dukem ty dhe plasën të tjerët për plaçkën tënde? E dije që gruaja jote kishte hire e lajka, por të erdhi mirë të pranoje se këto marramendje buronin nga sytë. Ishin sytë e tu që i stërmadhonin vlerat për gruan e dashur. Edhe xhelozia për njeriun është, mund t’i pushtojë edhe ata që ka perspektivë për shef, bile edhe shefat. The, dashuria e shumëfishon xhelozinë. Kështu patën thënë disa nga më të diturit para teje. Bota ka aforizma të mençura e shumë të mençura të cilat të bindën përdhunisht se flirti midis tyre u sajua nga gjendja jote paranoike. Doemos Zyrakoja ishte vetëm jotja. E vërteta ndriçon. Xhelozia mbeti njollëz e verdhë dhe e zbehtë mbi livadhin shumëngjyrësh të dashurisë suaj parimore.
Atë herën tjetër ai tipi simpatik, i cili ato ditë qe ngjitur në një karrige mjaft të lartë, të tha: Ke një grua të mrekullueshme. Të tha duke i rrahur shpatullat engjëllit tënd. Sa e bukur t’u duk Zyraja jote nën hijen e tij. Vizatove mirësi në fytyrë dhe i fotografove në shpirt të dy sup më sup. Zyraja e mbytur në hare ndriçonte djathtas ndërsa ai majtas lëkundte dritat e syve duke e zgjatur paksa mbështetjen e dorës përngjitur me shpinën e brishtë të nëpunëses së vet.  Nuk vonoi dhe u bëre shef kuadri. Surprizë?! Jo. Folën ca gojë. Gojët prandaj i kanë njerëzit të flasin. Folën. Flasin. Le të mbyten me lirinë e tyre! Ti e meritoje.
Nga dita që u bëre shef, Zyraja të kushtonte më shumë vëmendje. Të përkëdhelte dhe ti ndiheshe si fëmijë. Eh, këto gratë. Të cytin për t’u bërë shef, të ndihmojnë të bëhesh shef i madh (të jesh i kuadrit nuk je aq i vogël) dhe pastaj hop të lakohen si kular për qafe, hop të hipin në qafë.
Atë ditë që vizatove mirësi në shpirt duke miratuar pozimin e Zyrasë me shefin e ri provove rrokullisjen bashkëshortore më të përbindshme e më të këndshme të të gjithë jetëve. Ajo hyri në shtëpi, u la me sapun aromatik, u sul drejt krevatit të përbashkët me hap të zgjatur, u hodh mbi ty. Përvëlonte. Me sy mbyllur u hepua, u hepua. Bilbili yt tundej e ngrefosej në shpatull të trëndafilit, por ti megjithëse i puthite qepallat nuk pe ndonjë siluetë tjetër. Jetove i tëri me përkushtimin e trupit të saj të rinuar. Si gjithmonë, edhe këtë herë e meritoje, ndonëse u dyzove tek zbuloje një burim të ri energjie në dejet e gruas së njohur prej vitesh.
*
... Të nesërmen Rena shtyri derën e zyrës dhe përparoi ngadalë. Doje ta shikoje në fytyrë për të hetuar të djeshmen por dallove hapje-mbylljen e gërshërës në breg të minifundit. Atje u fiksua vështrimi. Ajo mbylli kanatën e derës duke realizuar një piruet dallgëzuese. Pulsoi ai nervi i nënmjekrës tënde që dublon gëlltitjen e pështymës. Dita qe shumë e vështirë. Sa herë dole-hyre? Nuk vlejti as ky mjekim. Zagushi kozmike. U mbërtheve në karrige. Nervi pluskonte ritmikisht i ndihmuar nga shpërqendrimi i syve. Morali i zyrës nuk e lejonte të vishej ashtu, shpërveshur deri në shpallje rreziku, po ti ç’të bëje. Vetëm gëlltitjen kishe tënden. Se mos ishte dikush tjetër dhe nuk e ngrite problemin në instancat përkatëse. Ajo ishte Rena, autore e deklaruar e buzëqeshjeve të djeshme.
U ngrit Rena. Të pruri një dosje. Qëndroi përbri teje. Afër shumë qëndroi. Shtriu para teje kartelat e sistemuara në dosje. U përthye. Hunda prej shefi po vuante. Gjuri i Renës emetoi afsh mbi lëkurën e trashëkofshës tënde të majtë. Afshi u injektua në enët e gjakut. Gjaku i shefit e humbi tejpërtej ftohtësinë. Argjinaturat gërryheshin. Qimet e kokës u kreshpëruan. U drodhe. Ajo të shpjegonte me fjalë që s’i regjistrove kurrë dhe të kërkoi një firmë. Duart mbartnin tërë dridhjen. Firma-zhgaravinë nxiu fundin e çdo faqeje ku ta kërkonin. Njëra dorë, e djathta, zhgaraviste. Tjetra kërkonte urdhër. Pe nga dera. Zyra quhej e kuadrit, pra jotja, por dera ishte e zyrës. Mund ta hapnin në çdo moment. Tmerr. Duhej larguar nga zona rrethuese e atij urdhri. U ngrite dhe more rrugën e daljes. Nuk të pëlqente të kish njeri në korridor dhe nuk pati. Ç’ndodh kështu? S’ndodhi gjë e regjistrueshme. Dridhjet e shpirtit nuk i ka fotografuar kurrkush. Kartela u zhduk midis të shumtave dhe ti nuk pyete kurrë.
*
E dëgjove fjalën “tmerr”? Futet në bisedë edhe pa asnjë shkak, kot fare, por nuk do të merremi me pastrimin e fjalëve. Vërtet ka shumë tmerre, por struken vetëm në një cep të mendjes. Ky i sotmi është katastrofë totale. Përvesh fundin e fustanit në anë të rrugës Sirena dhe futet në rrotë të makinës një shef! E çuditshme duket, por nga ta dimë se kur shpallet katastrofa!? Ecim rrugës, dridhet toka, bie një tjegull, a çfarëdo qoftë xhanëm, dhe ne nuk qëndrojmë më në këmbë, qofshim edhe mbretër të Epirit. Tërmeti vjen nga nëntoka kurse ne goditemi nga sipër. Sidoqoftë kjo ndodh rrallë. Ty t’u shpërfaq një kolonë e bardhë sugjestionuese, jo një mi, jo një mace, jo një luan, por një kolonë mishfemërore. Pse, të të shpërfaqet një këmbë aq sugjestionuese kur gatitesh të depërtosh përmes makinave është gjë e rëndomtë? Mos kjo u ndodh të gjithëve dhe çdo ditë? Unë them jo. Ne kemi ndjerë dhe vuajtur katër-pesë tërmete, ndërsa atë këmbë e pamë vetëm një herë. Paska qenë ky çasti fatal. Prapë s’ka gjë. Nuk do mbijetojmë por ja tek po e jetojmë jetën. Bile po e jetojmë më mirë nga atëherë kur ishe në këmbë, sepse askush nuk futet tashmë midis nesh e të na censurojë mendimet. Askush nuk na kritikon dhe as na kërkojnë autokritikë. Njeriu ka nevojë për këtë qetësi. Ti dhe unë e kemi, e fituam më parë se shumë të tjerë. Fat i të privilegjuarit është tamam si fati ynë. Mënyra se si të vjen fundi mund të të bëjë të pavdekshëm më lehtë dhe më mirë se tërë veprat e një jete të jetuar mbi frone të perëndishëm. Prandaj thamë se ky fat na erdhi si të ishim të privilegjuar të fuqisë që përcakton fatet.
E shoh që nuk po zbret më asnjë molekulë ajër në mushkëritë e tua. Ato gulçe që lëviznin për të risjellë ngjallje, të ndrydhura dhe të shqetësuara, dolën me fishkëllimë jashtë. Mos u dëshpëro! Morali yt s’e ka lejuar asnjëherë dëshpërimin të pikturojë portret. Bëje edhe këtë herë. Bëje pa u penduar. Je duke jetuar çastin e triumfit. U ndave nga jeta në një ditë feste. Të gjithë, vit pas viti, do thonë: “Atë ditë që vdiq shefi i kuadrit ...”. “Ja, këtu u aksidentua shefi i kuadrit”. Do të jesh i përjetshëm. Mos u pendo që ike duke u kacavarur me sy të mbërthyer në pjesën jetëdhënëse të trungut të Sirenës. Mos u trishto! Lumturohu! Madhështia jote aty u afirmua. Edhe shoferi që të rrëzoi për tokë andej shikonte, të njëjtën kacavarje fantazonte. Vetë Sirena e dinte, madje e ndiente lakminë tuaj dhe po i kruheshin gjymtyrët. Prandaj ajo e lëshoi ulërimën e parë. Sikur të mos e ndiente shpimin e vështrimit, sikur të mos e guduliste lakmia burrërore, nuk do ulërinte kur ti ishe pa u përmbysur akoma. Me siguri e ke dëgjuar. Me siguri e ke marrë me vete atë ulërimë hyjnore. Para se të japë shpirt njeriu, në momentin e fundit nuk duhet ulëritur, duhet përcjellë qetë dhe paqësisht në botën e përjetshme. Aaa, në rastin tonë ndryshonte puna. Ajo britmë femre do të përshkojë gjithë shekujt përngjitur me amshimin tënd. Do të ndodhë edhe diçka më engjëllore. Sirena do të lëvdohet me vete dhe ku e ku me të ngushtët se si për t’u parë në pasqyrën e lëkurës, për të imagjinuar thesarin e saj ka dhënë jetën një frymor i veçantë, një shef kuadri. Ti ishe dhe do të jesh protagonist. Sa të vdekshëm e kanë këtë fat?
Turmat, të tjerët turma janë derisa nuk kanë bërë ndonjëherë një ikje si jotja, pra turmat do të kalojnë andej për ditë feste dhe do të thonë: “Këtu vdiq shefi i kuadrit”. Pastaj, duke kujtuar rrethanat do të shpjegohen: “Njeri ishte dhe ai”. E sheh se si do të ngushëllojnë lakminë e tyre njerëzit duke sjellë në kohën e tyre njerëzillëkun tënd. A e kishe menduar ndonjëherë se do të vdisje si njeri dhe jo si shef? Kjo është përjetësia.
*
Rena, pasi i pa firmat e tua mbi kartelat e preferuara të saj, nuk u afrua tek tavolina dhe nuk u përkul sërish në prag të hundës së shefit, ama mbiu në shpirtin tënd. Ti kishe ç’të mendoje në netët e stërgjata bashkëshortore. Mendoje, veçse kurrë ... Bah! Vetëm mendoje. Cilësi e virtuozëve është të mendojnë e t’i bëjnë ballë tundimit që gatuhet nga mendimet; nga ato mendimet tinëzare, nepërkërore që lëvrijnë nën gjelbërimin e shpallur të vatrave trunore. Ti i bëre ballë. Që i vogël karakterizoheshe nga virtuoziteti.
Të kujtohet? Me siguri të kujtohet. Ta bëri borxh Marta. U ul ngjitur me ty. Ti u mendove pak, e minove pështjellimin mashkullor dhe ndërrove vend. I tillë është virtyti, kur jemi në prehër të mëkatit, na jep dorën dhe na nxjerrë në livadhin e paqes. Të ndihmoi virtyti. Në fakt edhe pikase që po shikonte përgjueshëm dikushi por s’mund të ishte kaq vulgar shkaku i lëvizjes tënde vetëmbrojtëse. Nuk mund të lejoje që frika nga përgjuesi të tejkalonte mbi koracën e virtyteve të tua. Apo jo?
*
Po Aneta? Me Anetën e shkele. Si e shkelë njeriu aq papritur veten e vet, xhanëm? Ti, nomeklatura e instancave të larta, që dole jashtë zyrës tënde kur zieje nga afshi i trupit të Renës, që stoikisht ndërrove vend kur t’u ul ngjitur Marta dhe, sa dimë akoma ne të dy (vetëm ne të dy, ë?) e shkele me Anetën. Kështu vijnë çuditë. Në momente të tilla frymëzimi janë zbuluar fshehtësitë më misterioze të natyrës, janë realizuar mrekullitë e botës.
Aneta-statujë, e bukur dhe e ftohtë si statujë, simboli i gruas së përmbajtur e serioze, trokiti me kujdes (mund të mos trokiste se edhe ajo shefe ishte), hapi derën e zyrës pasi dëgjoi zërin nga brenda, përparoi me hap të ngadalshëm dhe shtroi mbi tavolinë disa letra të shkruara që edhe ti duhet t’i lexoje e miratoje. Uluni, i the. Nxitohem, tha dhe ndenji në këmbë përbri teje për të lexuar të dy njëkohësisht. Parfumi i trupit të saj u përhap në kozmosin zyrtar, prandaj aty u shfaq prania e Renës. Nuk të preku gjuri i Anetës, nuk ishte aq shpues parfumi dhe megjithatë hunda jote ra në vuajtje, humbi nuhatjen, solli aty Renën. Nga thellësia joshefore u zgjua mendimi se Renës i kishe mbetur borxh prandaj komandove dorën e majtë që dridhej pak dhe lëmove lehtësisht mbigjurin e gruas. Kalimthi e lëmove dhe menjëherë dora hipi mbi syprinën e tavolinës. Ai miu i tmerrit lëvriu egërsisht nëpër ty, por nuk u ngrite të ikje. Statuja pranë teje vazhdonte leximin por tashmë iu lëngëzua këmba dhe mbështeti gjurin atje ku e kishte shënuar Rena. Sapak dhe e majta jote u rrëzua mbi atë gju. Pikasi mirëpritjen, projektoi dhe nisi trajektoren rrethore deri sa zuri pozicion nga prapa. Aty pëllëmba, gjeti të çarën e fundit (sepse Aneta vishej gjithnjë me kostum serioz deri nën gju, por e çara e fundit zbulonte luginën e pasme të gjurit e zgjatej deri në zonën ku trashej këmba), pastaj ajo pëllëmbë e telekomanduar po nga qendra joshefore, fitoi qetësinë dhe filloi ngjitjen me ritëm kërmillor në lartësi ku dalloheshin qartë ndryshimet klimatike. Aneta lexoi e lexoi, tërhoqi opinionin tënd dhe mblodhi letrat. Ti mblodhe dorën, ngrite kokën ta shikoje në sy. Fytyra e koleges skuqte. Apo digjte? I parëndësishëm ky saktësim. Nuk t’i fshehu sytë. Pikonte dritë. Rrezatoi kënaqësi. Siç analizoi inteligjenca jote, në shumë fusha e pagabueshme, Aneta, shefja e organizimit, priste. Ti e shikoje në sy, e shikoje në sy dhe u lëpive me gjuhë midis buzëve. Kaq. I je dukur tërësisht i pafajshëm derisa ajo të shtypi hundën, të qëlloi me gju në kofshë dhe mori të ikte. Konstatove që fundi i fustanit ishte rikthyer në kufirin e programuar dhe asgjë nuk spiunonte mbi gjurmët e pëllëmbës lakmuese. Vithet e rrumbullta të Anetës nuk lejonin asnjë tundje. The:  “Ike?” Qëndroi në mes të zyrës, përballë tavolinës që atë ditë i mungonte Rena, nguli vështrimin mbi bebëzat e tua dhe priti pak. Deshe të ngriheshe, dëshiroje të ngriheshe. Ai vështrim yjëzonte. Nuk u ngrite. Asnjëherë nuk u shkëpute nga ajo karrige për të realizuar dëshira që ishin mashkullore por jo burrërore, jo të përshtatshme me figurën prej shefi. Statuja ishte tepër autoritare, shkëlqente deri në frikësim. Virtyti yt u kacafyt me demonët e tu dhe e fitoi betejën e re. Fitore që të brejti tërë kohën e mbetur nga vegjetimi yt mbi tokë. Ajo e respektoi konsekuencën tënde në detyrë, kryqëzoi gishtin tregues mbi buzët e shtrënguara, pastaj, fësht doli. Tjetër çudi kjo; Aneta që drithëronte administratën me prepotencën e saj dinte të kryqëzonte gishtin mbi buzë si çupkat lozonjare!? Nuk kuptuam kurrë se çfarë njeh mirë njeriu nga kjo botë.
*         
... Jo, jo, nuk mbaruam. Dy fjalë të fundit.
... Prekeshit shkarazi në korridoret dykalimshe. Provove disa herë të bëheshe prezent para shtëpisë së saj, por qyteti nuk ishte aq i madh sa të mos i njihte shefat e vet. Së fundi të foli, të ftoi në shtëpi dhe të shpjegoi se si bashkëjetonte me vdekjen. “Të vdekshëm jemi”, tha. “Kurrë nuk mjafton jeta”, shtoi. Ti shikoje i përhumbur. Po të bënin fajtor apo të rrëfeheshin? Udhëtove vite mbrapa por ... “Ne na mjaftoi”, ironizoi. “Si?”, bëre ti. “Na mjaftoi se aq deshëm. Një jetë të ngujuar në muret e zyrave”. Kështu tha, të mbështeti dorën tek bërryli dhe të shtyri jashtë derës. Çapite duke medituar për këtë trajektore të braktisur midis viteve të tua. Sikur zbulove një hije të zbehtë faji. Vetëm hije të zbehtë se më shumë nuk mund të fajonte një shef kuadri me aq përvojë.
... Ah! Ike? Më le? Ka edhe beteja që i humbasim. Tjetër të jesh i mbërthyer mbi karrige dhe tjetër të gjarpërosh midis makinave me sytë të ngrirë mbi hiret e një Sirene. Njerëzisht ike. Paç paqe në atë botën tënde të nëndheshme! Mua, atje lart, në odat e qiellit më ke. Në orën e ringjalljes totale pres të ribashkohemi.
Eh, me siguri që do dimë ta jetojmë ndryshe atë jetën tjetër.

Fjala e Lire - Free Speech

No comments: