Sunday, 12 January 2014

Unikale




Pj.3 Unicale


Vilhelme Vranari


        Vazhdon pj. 3

  Të nesërmen u ngrita herët, bëra një dush dhe u nisa për rrugë. Muaji i janarit ishte sezon provimesh. Një mendje më thoshte që të mos vija në shtëpi pa i likuiduar të katra lëndët. Isha studente e fakultetit gjuhë-letërsi. 
Nënës i mjaftoi të dëgjonte mendimin tim për mungesën e gjatë në shtëpi dhe gjithë natën kishte gatuar. Në mëngjes kur i vura re çantat që i kishte renditur para portës, u habita.
  -Mama, po për "gjithë konviktin" ke gatuar?  
  -Këtë radhë the se do të qëndrosh më gjatë. Pastaj shoqet e dhomës, edhe ato vajza nënash janë.
  -Mirë, mirë, se i rregulloj unë.
Veçse çantat ishin aq të rënda, sa po të mos vinte Auloni për të më përciell, nuk do të mundja.
   Tek po hipja në autobuz, pikasa dikë, që ishte në punën e vetë dhe ndiqte rrugën e tij. M'u duk si fytyrë e njohur. U përqëndrova pak dhe e njoha. "Po, po është ai djali i natës së mbrëmshme". -belbëzova e çuditërisht përsëri ndjeva një gudulisje shpirtërore."Ç'më gjeti kështu? Përse turbullohem? Unë as që e njoh ...Nuk e kam parë ndonjëherë më parë në qytet. Mos është ndonjë nga ata bandillët që tha babai? Ata vërdallisen rrugëve për të gjuajtur gjahun e radhës. Vardisen dhe shtiren aq shumë, sa "bijen të vdekur nga dashuria" për vajzën e piketuar, së cilës i kanë vënë synë.
   -Jo, jo..nuk më duket i tillë.
   -Nga e njeh ti?- më kundërshtoi një zë i brendshëm i Nevetes.
   -Njeriu duket që në sy.
   -Pse mos vallë të atillët kanë brirë ? Apo e kanë të shkruar në ballë se janë tutorë apo trafikantë?
   -Nuk thashë këtë, por ata dallohen nga mënyra e sjelljes, e veshjes së ngarkuar me xhingla e mingla. Në qafë mbajnë zinxhira ari dhe në duar mjaftë unaza...
-Ata që janë më ustallarë, nuk duan të tregohen vulgarë, por paraqiten si të rinj serioz, që gjasma duan të ndërtojnë jetën ashtu siç u ka hije...brenda normave që u dikton shoqëria.
-Është më se e drejtë kjo që thua...Unë as që e njoh atë djalë.
-Atëherë ?!...
-As vet nuk e kuptoj përse po futem në të thella?! Këtij i them budallallëk me brirë,"- kështu u mbyll biseda mes shpirtit dhe ndërgjegjes brenda qenies sime. Rregullova çantat dhe u rehatova në ndenjësen e autobuzit. Mbështeta kokën dhe mbylla sytë. Por nuk më linte rehat portreti i tij i ëmbël. Nuk ia mohoja dot qenies sime, se ai ishte djalë simpatik.
Kur zbrita nga autobuzi, po të mos kisha takuar dy shoqe, as vet nuk e dija se si do t'i çoja aq larg, deri në konvikt.
Ndoshta u bezdisa nga shumica e ushqimeve që kishin gatuar duart e nënës, por më dhanë aq ndihmë, sa nuk dija si t'ia shpërbleja. Me ngarkesën e provimeve, do të kisha ngelur pa ngrënë. Tani që ushqimet i kisha gati, isha shumë e lirë për t'iu kushtuar studimit.
Gjatë gjithë muajit isha shumë e zënë sa s'kisha kohë të merrja as frymë. Porse kur shtrihesha, si një dritë në fund të tunelit, më shfaqej dhe rishfaqej portreti i tij. Veçse nuk më dilte shumë i qartë. Dukej dhe zhdukej si sendet në fundin e ujit të rrjedhshëm. Heraherës shfaqej si dritë-hijet që krijojnë rrezet e diellit mes drurëve të dendur dhe të lartë të pyllit, nga ku shihet vetëm një copë kaltërsi qielli. Ajo dritë ngjasonte si ndriçimi i ndërgjegjes që befas feks në errësirë, për të na dhënë shpresë dhe kurajo, që të hedhim hapa të sigurtë në jetë që të mund të ecim më tej. Gjithsesi, edhe pse me një fizionomi të paqartë, ai djalë që nuk dija se cili ishte, kishte lënë vragë tek unë. Zakonisht ndjesi të tilla, lenë gjurmë dhe zenë vend në shpirt.
 Muaji i janarit kaloi shpejt. I shlyeva të gjitha provimet dhe e lumtur u nisa për në shtëpi. Si të gjithë, edhe prindërit e mi i gjeta të gëzuar që e mbylla semestrin me sukses. Isha e qetë, e gëzuar por e drobitur si mendërisht edhe fizikisht.
Kisha kohë boll që të çmallesha me prindërit, vëllanë apo me shoqet e mia të gjimnazit. Ishin pushimet ndërsemestrale që do të më jepnin mundësinë e një shlodhjeje mendore, pse jo edhe fizike. 

***

Ditët e para të shkurtit ishin të ftohta por shumë të bukura. Dielli i përshkëndiste dhe i gjallëronte ngjyrat e larmishme të fustaneve, të manteleve, apo të pelerinave të shumta që kishin veshur dhe stolisur natyrën. Tablon përreth, të qëndisur nga piktorja natyrë, e shikoja ndryshe më të përkryer, ndoshta ngaqë studimet për mua thuajse ishin të përfunduara.
E kishim lënë me shoqet të takoheshim te Bari mes shelgjeve. E ngazëllyer dola pak më herët nga shtëpia. Ecja ngadalë në shëtitoren buzë liqenit. Vështroja përreth dhe më dukej sikur gjithë natyra më përshëndeste. "Sa i bukur është qyteti im! O Zot, sa mahnitës dhe po aq mikpritës e mbi të gjitha i qetë! Po unë tani i zbulova këto cilësi të qytetit ku linda dhe u rrita? Mos vallë këto njëzetë e dy vite kam ecur si somnámbul dhe tani që u zgjova  po e shoh sikur nuk e kam parë kurrë më parë? Apo mos vallë kështu më duket mua? Ndoshta...
Kjo vetëkënaqësi mbase vjen ngaqë u erdhi fundi studimeve. Edhe një muaj leksione ngelën. Pastaj kam tre muaj praktikë pedagogjike, që nuk di se ku do të më caktojnë. Gjatë kësaj kohe kam shlyerjet e disa lëndëve, firmat e të cilave janë pikë plus për provimin e lëndës. Pasi të likujdoj tri lëndët e fundit, kam diplomën. Pastaj lamtumirë jetë e vështirë studentore. Ku i dihet... ndoshta jam me fat dhe filloj punë. Kështu ndihmoj familjen se janë ropatur sa më bënë njëzetë e dy vjeçe dhe më arsimuan,"- duke menduar me eufori të tepëruar e bëra të kryer universitetin. E pavëmendshme, duke ikur kuturu e kisha lënë pas Barin ku do të takoheshim me shoqet. Atë kohë isha futur gati në mes të rrugës me shelgje, e cila ngjason me një tunel të gjelbër, nga degët e të cilëve rigojnë lotë dashurish të pamundura. Papritur, duke parë rretherrotull, u kujtova se ku ndodhesha dhe u ktheva menjëherë pas.
"Të kam kërkuar në qiell dhe të gjeta në tokë!"- ishte zëri i tij që m'u përplas në fytyrë dhe më shkëputi nga marrëzia e çastit. Ishte "Ai" i tëri dhe i bëri, por unë nuk e dhashë veten.
-Mua...mua më keni kërkuar?! Çne? As që ju kam parë ndonjëherë pa le t'ju njoh...,- ndërsa i përgjigjesha, u mbështeta tek trungu i shelgut.
-Po, pikërisht ju...Mendoj se zëri nuk harrohet lehtë.
-Pse ju keni biseduar me mua? Si nuk më kujtohet, xhanëm?
-Gjithçka mund ta harrosh, por një zë të dëgjuar e spikat menjëherë.
-Zëri juaj nuk më kujton asgjë si fakt dhe aq më tepër nuk më sjell ndërmend askënd.
-Po ua kujtoj unë. Në pasditen e krishtlindjeve ju ishit me shoqet tek Bari që kemi përpara. Aty isha edhe unë.
-Ndoshta keni qenë, por nuk më kujtoheni, as të jemi përshëndetur...nuk e mbaj mend.
-Është mëse e vërtetë që nuk kemi komunikuar.
-Atëherë, si mund ta kujtoj një zë të padëgjuar kurrë më parë? -
-Unë ju ndoqa pas deri tek shtëpia dhe ju fola...ose më saktë doja të njihesha me ju, por ma ndaluat këtë mundësi. Mos më thoni se as këtë s'e mbani mend.
-Ah, po...po, tani më kujtohet diçka. Ishte një përndjekje bezdisëse, - ndërsa përgjigjesha, një valë e nxehtë më kishte pushtuar trup dhe mendje."Nuk kam pse e mohoj. Ky djalë më tërheq. Jo pse është simaptik, por është këmbëngulës. Njerëzit e tillë janë të vendosur për të bërë gjithmonë gjënë e duhur. Biseda me të e rizgjoi shpirtin tim të trazuar që prej asaj nate. Pse sillem kaq fodulle dhe shpërfillëse ndaj interesimit të tij, kur më pëlqen të komunikoj me të?!"- ndërsa qortoja veten, ai ma ndërpreu lojën e arsyes që ballafaqohej brenda ndërgjegjes sime.
-Nëse bezdiseni edhe tani, unë po largohem, por më parë dua të të them se cili jam...- ishte pyetja dilemë që ia bëja vetes për më tepër se pesë javë, duke e lodhur trurin i cili kërkonte përgjigje: "Cili të jetë vallë?!"
-Më vjen keq. Njohja nuk është as gabim dhe as mëkat.
-Jam Edjoni. Jetoj dhe punoj këtu qysh prej mëse njëzetë vitesh,- dhe më zgjati dorën.
-Kurse unë jam Ardita,- u përgjigja duke u përtypur, mes drithërimash që si duket i vuri re edhe ai.
-Keni ftohtë apo takimi me mua ju ngjall frikë?
-Kam pak ftohtë,- porse e vërteta ishte ndryshe.
-Eja shkojmë tek bari të pish diçka të ngrohtë.
-Faleminderit, por kam lënë takim me shoqet e shkollës së mesme.
Kur u drejtuam te kafeteria, ktheva kokën dhe i hodha një sy shelgut, ku isha mbështetur pak më parë. Në ato pak sekonda u mrekollova nga bukuria e kurorës së tij dhe degëzat që stërzgjateshin deri në tokë. Dy hapa më tej ishte një stol, sikur dora e Zotit e kishte vendosur si me porosi, enkas për të dashuruarit. Tek largohesha, koka më ngeli pas në drejtim të hijes së tij që më tërhiqte si me magji. Aq mbresa më kishte lënë, sa nuk doja ta harroja kurrë.
-Po të ofroj diçka dhe unë largohem ndërkohë që ju vazhdoni planin tuaj me...
 Kur hymë në Bar, shoqet ende nuk kishin ardhur. U zura ngushtë dhe... hodha shikimin tej xhamave, andej nga duhej të vinin ato."Kaq shpejt paskam ardhur?! Më duket se ky djalë ka nisur të më tërheq. Për aq sa biseduam deri tani duket i mirë. Jeta është ajo që të bënë ta njohësh dikë me rrënjë e dhëmballë.Kam parasysh një thënie të profesorit të Estetikës, i cili kur spjegonte për një lidhje dashurie, shprehej:' Femrat e bukura janë të ftohta, hermetike dhe të , sepse kanë çelësin esekretit në dorë. Na tërheq si me magji bukuria fizike, miklimi i tyre, pra vetëm se e njohim së jashtmi, sipërfaqësisht një buluri të tillë.
 Po pas asaj perdeje të bukur, çfarë shpirti fshihet vallë? Kurrë nuk mund ta shohësh botën e brendshme të saj. Asnjë burrë i dashuruar marrëzisht, nuk e mësoi kurrë nëse një femër e tillë ndjente për atë, po aq sa ndjente Ai. Pasi dimë se femrat e tilla të çojnë në shtatë çezma dhe nuk të japin një pikë ujë, "- ndërsa aludoja për vete, pyeta: ndërgjegjen"Ah more profesor, po ju meshkujt nuk jeni të tillë? Cili mashkull nuk e harroi dashurinë e tij para një vegimi femëror si të një hyjnie ?" -ndërkohë Ai më ftoi në një tavolinë. Fillimisht ngurova ...,pastaj u ula, kurse Edjoni shkoi te banaku.
-Zonjusha nuk ndihet mirë, ka të ftohtë...Ç'mund të më ofroni për të, ju lutem?
- Kemi Whisky, Whisky crem(krem uiski),që preferojnë femrat,  Sherry Brand ,Vodka pjepri ose limoni, Limonçel, konjak...Them se të gjitha janë origjinal dhe të cilësive të mira.
-Më falni, nuk pi asgjë alkoolike. Mundësisht një çaj.
-Atëherë zonjushës silli një Çoko caldo(çokollatë të ngrohtë), kurse për mua një kafe dhe ujë.
Sa solli porosinë kamerieri, u ndjeva në siklet se nuk dija si të sillesha me Edjonin. Ai e vuri re dhe pasi mbushi gotën me ujë, theu heshtjen i pari...
-Për njohjen tonë!- ndërsa e takoi gotën e ujit me çoko-kaldon time  kurse unë...
"E paska marrë seriozisht bukuroshi...qenka goxha kavalier...!"    
-Gëzuar! Sa për njohjen le t'ia lemë kohës,-u përgjigja.
Atë kohë vura re që hynë brenda dy nga shoqet e mia. Përshëndetën me dorë dhe u ulën në një tavolinë tjetër, duke më këshilluar me kokë, më jepnin  zemër që të vazhdoja e qetë. Nga që ndihesha në siklet, e sinjalizova se më kishin ardhur vajzat që prisja. Ndaj duhet ta lija...Ai ishte shumë i shkathët dhe i ftoi ato në tavolinë, gjë që e kundërshtova. Gjesti bujar i tij më vuri në pozitë akoma më të vështirë. Ai djalë për mua ishte thjesht një i saponjohur dhe asgjë më shumë, ndaj u ngrita. E falenderova duke i dhënë dorën.
-Ishte kënaqësi që rastësia na takoi, ndaj quhet kreu i mrekullive. A mund të shihemi përsëri?
-Nuk e di, nuk e di...nuk ju njoh...Kjo është e vërteta.
-Atëherë, po ia lemë rastësisë...
-Ndoshta..., ndoshta, megjithëse sikur nuk më bindin shumë njerëzit e panjohur...-dhe shkova u bashkova me vajzat.
Erdhën edhe dy shoqet e tjera. Të pesta kaluam një orë me shaka dhe të qeshura. Është bukur kur e ruan shoqërinë e fëmijërisë, por sidomos atë të shkollës së mesme. Është nga periudhat më të bulura, më ëndërrimtare të jetës. Të katra vajzat nisën të më ngacmojnë:
"-Hera e parë që takoheni?
-Do të takoheni përsëri?
-Latë takim?
-Është goxha djalë, shumë simpatik dhe xhentil,"- veç t'i shihje ato. Njëra e hidhte fjalën thumbuese dhe tjetra e priste. Ishin të ngazëllyera kot së koti, se...
-E di si po flisni ju? Si e ëma e Zeqos në majë të thanës. I bëtë petullat me ujë. Gjykoni pak më thellë, pastaj sugjeroni.
-Ne të duam të mirën, ndaj themi që shikoje si rast. NJë herë të vjen e mira në derë, vajzë... Humbet gjë po ta studiosh dhe t'i krijosh mundësi njohjeje? Meshkujve u qan syri. Pengesa jemi vetëm ne, sidomos ca si puna jote që e kanë kokën si shkëmb.
-Unë as që e njoh fare. Ende nuk e di se cili është, ka apo s'ka familje, ku jeton apo ç'profesion ka. Si mund të lidh jetën me një të panjohur? Apo u bë deti kos dhe mua më mungon vetëm luga...Kështu?!
-E njoh unë ...
-Ti, ti Eva e njeh?! - hapa sytë aq sa gati më dolën kokërdhokët nga zgavra.
-Çfarë ka për t'u çuditur? Banojmë në të njëjtën lagje. Është djalë për së mbari. Ka profesionin inxhinier pyjesh dhe ka shtëpinë e tij. Kaq mundem të them, se nuk e njoh më shumë.
-E ke në lagje dhe nuk e njeh? Po më habit.
-Mos u çudisni fare. Ardita dhe unë jemi në dy ekstremet e kundërta të qytetit. Po të mos na kishte lidhur shkolla e mesme, nuk do të njiheshim as sot. Edhe unë me Edjonin banojmë në periferitë e kundërta të lagjes. Kështu që nuk na lidh asgjë. Veçse për të, e gjithë lagjja flet fjalët më të mira. Ndaj të thashë që mos lerë rastin të të iki nga dora.
 Fjalët e Evës , më futën në mendime. Dolëm nga Bari dhe unë nuk e shqepa më gojën fare. Ecja dhe ...me fytyrën, zërin, sjelljen dhe paraqitjen e tij ndër sy. "Më pëlqen Edjoni. Më ka hyrë në zemër. E pse të mos ia japë  një mundësi atij? Kjo është e vyer edhe për mua..." -mendoja gjatë rrugës.
***

Kur u ndamë me shoqet dhe ngela vetëm, po ecja ngadalë, në dukje e qetë. Veçse zemra më rrihte fort, aq sa ndieja me vesh goditjet e saj ritmike. Një pjesë e qenies sime i pranonte takime të tjera me të. Kurse një pjesë e Nën/Vetëdijes më thoshte që më mirë të mos e kisha takuar kurrë.
E zhytur brenda një lufte psikologjike brenda qenies sime, Edjoni më doli përpara.
-Sikur nuk shkon, Edjon...
-Doja të isha i fundit unë, personi që do të të uronte "Natën e Mirë!"
-Nuk e di origjinën tuaj, por ne këtej nga anët tona themi: "Gjella me kripë dhe kripa me karar."
-E shikon që lindi nevoja të më njohësh? Shtëpinë e kam në lagjen Rilindja. Kam kryer studimet dega inxhinieri dhe punoj në Ndërmarrjen Pyjore. Prindërit më kanë lënë herët. Motra dhe vëllai kanë emigruar. Im vëlla jeton dhe punon në Gjermani, kurse motra në ShBA. Të dy kanë krijuar familje qysh kur ishin këtu, madje para ndryshimeve të vitit 1990. Motra ka dy djemë. Vëllai ka një djalë dhe një vajzë. Janë rregulluar në një farë mënyre. Kurse unë jetoj vetëm. Ky jam unë...
-Më vjen keq për prindërit e tu! Unë në shtëpi kam babanë, nënën dhe një vëlla më të vogël se unë. Nëna punon edukatore në një kopsht, pra mësuese e moshës parashkollore. Ndërsa babai është radiolog në spital. Jam studente e vitit të fundit, katedra gjuhë-letërsi. Tani thuajse kam vetëm praktikën dhe diplomën.
-Tani në këtë sezon kishe provime?
-Po...po. Likujdova katër lëndë. Kam dhe tre për qershor dhe dy lëndët e diplomës.
-Të uroj suksese dhe një emërim ku ta do zemra, se tani është e vështirë për punë.
-Gjithmonë kanë qenë në krizë emërimet në arsim. Kurse tani ekonomia e tregut po hedh hapat e parë dhe...
-Mendon se do të krijohen më shumë mundësira punësimi?
   -Sigurisht sidomos në tregun privat. Tani si fillim do të jetë më i thjeshtë punësimi në ekonominë private. Natyrisht pa mohuar futjen e konkurencës.
-Mendon se do të ketë konkurencë të ndershme?
-I paafti do të përdorë të gjitha format deri në korrupsion. Për një vend pune do të vihen në përdorim shuma parash që shumica e njerëzve të vlerave nuk i kanë. Sado të aftë që të jenë profesionalisht, do të ngelen pa punë.
   -Ardita, qenke në një mendje me mua. Të mirët janë gjithmonë pa fat.
   -Kurse emërimet nëpër institucionet shtetërore tani u bënë jo me shumë kritere se u ndërrua organika e vjetër, por kam frikë se përherë pas zgjedhjeve elektorale, forca politike që do të fitojë shumicën, do të emërojë njerëzit e vetë.
   -E kur vihet në jetë militantizmi, nuk respektohen kushtet e konkurimit.
Në këtë rast fiton Antivlera, kurse vlera e vërtetë intelektuale e profesionale do të ngelet rrugëve. Kjo padrejtësi ndaj vlerës së vërtetë, do t'i detyrojë intelektualët të emigrojnë.
   -Nëse ikën truri i kombit, mjerë e ardhmja e tij.
   -Tani edhe mund të justifikohen se punësuan të persekutuarit, ish pronarët, të burgosurit politikë, të cilëve ua mohuan lirinë, të drejtat dhe profesionin për gjysmë shekulli.
   -Më thuaj, se sa prej tyre përfaqësojnë këtë shtresë në Parlament, në Qeveri, në Drejtësi?! Sa Kryetarë Bashkie, Kryetarë Qarku apo Prefektë ka nga kjo shtresë?! Numri i tyre është aq i papërfillshëm sa për të mos thënë hiç fare. U dhanë ndonjë punë si mësues, zv/drejtor apo polic sa për t'ua mbyllur gojën. Të shohim se ç'do të bëjnë me pronat e pronarëve legjitim, kushedi...?
  -Edjon, nëse prona nuk shkon tek i zoti, sipas përvojës botërore të shteteve të zhvilluara, tek ne nuk do të ndërtohet demokracia, por një formë e re e diktaturës, një neokomunizëm bastard. 
  -Për këtë të jap të drejtë. Asnjë nga të pasurit  e rinj, që kanë dalë si kërpudhat pas shiut, që e quajnë veten "Aristokraci e re", nuk vjen nga kjo shtresë e denigruar as nga të burgosurit dhe as nga pronarët legjitim. Kushtetuta duhet të ketë një nen, sipas të cilit, duhet të dalin jashtë ligjit, të dënohen sipas masës së krimit që kanë kryer, t' u sekuestrohet pasuria, që nga anëtarët e Byrosë dhe deri tek i plotfuqishmi i lagjes që kanë qenë shkaktarë të vuajtjeve njerëzore. Me ligj pasardhësve të tyre duhet t'u hiqet e drejta e kandidimit për poste të larta në Parlament, Qeveri, Drejtësi dhe Diplomaci. Gjithashtu të mos vendosen në vende drejtuese së paku për gjithë shekullin XXI.
  -Mendim i bukur dhe domethënës, por më thuaj kush po përgatitet sot në Perëndim dhe ShBA për pushtetarët, ligjvënësit dhe juristët e ardhshëm? Nuk shkove as ti, as unë dhe as të përndjekurit politikë, por fëmijët dhe nipat e atyre që shpikën si më gjenialen antihumane, luftën e klasave.
   -Ardita, janë ata që ishin dje në pushtetin kriminal, që kanë hapur biznese në bashkëpunim me të huajtë, të ciëve nuk ua kishim dëgjuar ndonjëherë emrin. Si i gjetën, si i mësuan, si u lidhën me kapitalistët vallë? Nuk lanë më pa thënë e pa shkruar shpifje dhe parrulla kundër tyre, kurse sot shkojnë përqafohen dhe puthen. Të përulur mësojnë përvojën e tyre që sipas tyre ishte "tirane dhe antinjerëzore". Kanë apo s'kanë pak moral brenda qenies së tyre? Se dihet që ndërgjegjja u mungon. Besoj se ata kanë pasur lidhje me të huajt qysh kur diktatura komuniste e bunkerizoi vendin gjoja për t'u mbrojtur nga kapitolisto - imperialistët që nuk na kishin fare në mendje. Kishin kohë që na shumëzonin me zero si komb inekzistent.     
  -Këto janë disa tregues të farsitetit të sistemit komunist. Edjon, duam shumë kohë që të diskutojmë probleme të tilla kardinale, por...
   -Por...?!
   -Unë mbërrita në shtëpi. Faleminderit për shoqërinë dhe... 
  Para se të ndaheshim, shtrënguam duart. Ai e mbajti gjatë dorën time mes  duarve të tij. Pastaj ma ngriti pak më lart atë, u përkul dhe më puthi lehtë majat e gishtave.
   -Gjumë të ëmbël...duket se rastësia paska vlerë...
   -Faleminderit!- iu përgjigja si ndër ethe se isha ndezur e tëra si prushi kur e trazojmë me mashë në vatër apo në mangall. S'po e mblidhja dot veten që të futesha brenda... Madje s'isha në gjendje ta përshëndesja kur përsëriti disa herë :"Natën e mirë...!"

***
  Hyra në shtëpi dhe për fatin tim të mirë, të gjithë ndodheshin në kuzhinë. Ishin ulur pranë sobës, ku digjeshin dru lisi, nga ku shpërndahej aroma e gështenjave të pjekura dhe bisedonin nën zë. Përshëndeta kalimthi që nga dera dhe hyra menjëherë në atë kthinën time, që atë mbrëmje më dukej si dhomë mbretëreshe. Menjëherë shkova e i hodha një shikim të shpejt vetes në pasqyrë. Shembëlltyra ime dukej e tjetërsuar, më e bukur dhe më tërheqëse. Mes faqeve të kuqe të rrahura nga era e ftohtë e maleve me borë e vetullave të zeza, binin në pah sytë që atë mbrëmje më dukeshin blu e thellë, më të mëdhenj se zakonisht dhe me një shkëlqim tejet të veçantë.
  Shkova u freskova me ujë që vinte nga ullukët e çatisë, i cili ishte i akullt. Më pas, disi më e qetë, hyra në kuzhinë dhe u mora me shtrimin e tavolinës. Vjedhurazi, me bisht të syrit, kapa nënën që më vështronte me ngulm. Ishte një lloj shikimi tundues i nënës që kërkonte nga unë "psenë", pa e ditur arsyen. Në një çast shikimet tona u kryqëzuan. Ishte nëna ime që më njihte më shumë se kushdo. Rrudhosi pak sytë dhe me një domethënie prej meraku nëne, tundi kokën në mënyrë pyetëse. Kurse unë ngrita supet, përvesha buzët dhe hapa duart, me demek se s'kisha asgjë për t'u shqetësuar. Asaj nuk iu durua , doli në sallon dhe pa kaluar asnjë minutë më thirri.
  -Ardita, ku e ke vënë shallin tim që hedh krahëve?
  "E gjora nënë nuk gjeti diçka tjetër që të gënjente, sepse me shall ishte mbështjell. S'ka faj është nënë dhe..."
  -Ja mbarova dhe erdha,- dhe ndërkohë u gjenda pranë saj.
  -Çfarë të ka ndodhur?
  -Asgjë...
  -U bë veza të mësojë pulën... ha, ha, ha...!Moj d bijë, po kam qenëedhe unë njëherë e re.
  -Ti ishe dje, në kohën tënde, unë i përkas një kohe tjetër, mama.
  -Nuk besoj se mes nesh do të ketë sekrete, apo e kam gabim, bija ime?
  -Kurrë, mama... Çdo gjë në kohën e duhur.
  -Koha e duhur është nëse zgjedh të bësh gjënë e duhur.
  -Pa merak nënoke. Ki besim tek unë.
  U ulëm për të ngrënë darkë ajo nuk m'i shqiti sytë për asnjë çast. I hoqa vërejtjen disa herë në heshtje vetëm me lëvizje koke, apo me sy e me vetulla, po ku bindej ajo.
   Pas darke ata po ndiqnin një film në ekran, kurse unë u tërhoqa në kthinën time. Sa isha shtrirë, dëgjova një trokitje në derë, që pasoi nga zëri i nënës..."Zgjuar je shpirt i nënës?"
-Hyr mami, hyr...,-"Eh nënat! Shpirti i tyre ndjen e dhëmb, edhe pa asnjë fjalë...Nëna, vetëm nëna e di se çfarë i ndodh djalit apo vajzës. Syrit dhe zemrës së saj nuk i shpëton asgjë. Ndaj s'ka në botë si nëna...Vetëm një nënë ka në univers !"- belbëzova me dhembshuri për atë që më ushqeu që në embrion me gjakun dhe mishin e saj. Më dha jetë nga jeta e saj. Ma ëmbëlsoi shpirtin me qumështin e saj. Ishte nëna ime gjithë merak , së cilës nuk mund t'i fshihja asgjë. Edhe sikur të kisha gabuar, me nënën do të tregohesha e hapur, e sinqertë. 
-Nuk do të vë gjumë në sy, poqese nuk më thua...
-Po ç'të të them moj nënë? Sot pasdite më ndali një djalë që kërkon të më njoh. Kaq di të them...nuk di asgjë më shumë... të betohem!
-E dija që diçka të kishte ndodhur. Duket në çehren tënde. Këtë mbrëmje të ka rënë një nur nusërie, bija ime.
-Po pse sa djemë më ndalin në rrugë dhe unë...do të bëhem me krahë?
-E di që të kanë ndalur sa e sa, por asnjëherë nuk ke pësuar këtë ndryshim emocional. Ardita, e njohim ne?
-Jo, nuk është nga qyteti ynë... E nxore merakun tani? Më vjen keq, po dua të fle. Të dua shumë mami.
-Për mua ju të dy jeni drita dhe oksigjeni që më jepni jetë, bija ime.Ndaj dua më të mirën për ty. Nëse është djalë i mirë, shikoje... Mos i nënvleftëso rastet e mira.
Kalova një natë të pagjumtë. Të nesërmen pasi mbarova të gjitha punët në shtëpi, dola në treg. Nuk kisha për të blerë asgjë. Meqë askush nuk ishte në shtëpi, që të kaloja kohën, nisa të sodisja vitrinat. Më tërhoqën vëmendjen disa veshje dimërore dhe po i vështroja me ëndje. "Shih me sy dhe plas me zemër! Edhe puna ime është si dhelpra kur pa që nuk arrinte dot verigen e rrushit, tha: ' Nuk e dua, s'bën për mua!' Eh sa gjëra nuk realizojmë në jetë!"- psherëtiva dhe pa dashur kisha folur me zë. Gjithsesi vazhdoja të kullosja sytë...
-Kur ngulmon, me vullnet i realizon dëshirat. Të pëlqejnë veshjet italiane?- u ktheva rrëmbimthi dhe vura re se pas krahëve të mi ishte Edjoni. E habitur që isha shprehur me zë, zura gojën me pëllëmbën e dorës.
-Mirëmëngjes!- përshëndeti ai.
-Ashtu është, por jo tani... Kam synime të tjera,- u përgjigja pasi i ktheva përshëndetjen.
-Je e lirë tani?
-Kam kohë të lirë, sidomos këto dhjetë ditë, pastaj...
-Unë sa mbarova punë në Bashki dhe u ktheva të merrja makinën te parkimi. Ndërrova drejtim pasi të spikata që së largu. Nëse dëshiron, eja të shëtisim pak dhe pimë një kafe.
-Pse jo...me kënaqësi. Ia vlen se koha është e bukur,- iu përgjigja krejt matyrshëm sikur njiheshim prej vitesh. Hipëm në makinë dhe ai nisi ta ngasë ngadalë.
-Makina tani është bërë domosdoshmëri për të gjithë.
-Nuk jam i pasur për të blerë makinë. Ma ka sjell vëllai nga Gjermania. Përshkuam gjithë bulevardin, dolëm buzë liqenit dhe ai mori kthesën te rruga me shelgje. E ndali pikërisht atje ku u takuam një ditë më parë. Zbriti dhe më hapi derën.
-Ecim pak në këmbë? Si thua?- vija re se ai më pyeste për çdo gjë. Me qëllim që gjithçka të ndodhte natyrshëm pa më detyruar për asnjë veprim.
    -Po shëtisnim ngadalë. Atë ditë ishim të vetmit banorë përgjatë tunelit të gjelbër. Kënaqësia për ta shijuar parkun që ishte prona jonë, na përkiste vetëm ne të dyve. Bisedonim për motin, për gjendjen politike, ekonomike, për emigracionin që dukej se nuk do të merrte fund kurrë. Ishim të mendimit se çdo ditë numri i shqiptarëve do të kishte rrjedhje të vazhdueshme, sidomos do të varfërohej kombi nga mërgimi në masë i inteligjencës.
  Teksa ktheheshim ai më kapi nga dora dhe më tërhoqi nën hijen e shelgut, ku u mbështeta ditën e kaluar.
  -Ardita, ti më pëlqen. Kam kohë që të kam vëzhguar nga larg, natyrisht jo me qëllim të keq. Bëj një jetë vetmitare, ndaj dua ta vras vetminë. Kam një shtëpi që ka nevojë për frymëmarrje, ka nevojë për jetë. Dy këmbët e mia, nuk e mbushin boshllëkun e saj. Unë jam ky që jam. Nuk e njoh veten për njeri me vese, megjithëse është jeta ajo që të vë në provë. Vetëm ajo, me vështirësitë e saj, do të më bëjë ta njoh veten më mirë dhe të më njohin të tjerët. Provat jepen kur krijon familje...Nuk dua përgjigje tani, as sot...vetëm kur të bindesh se unë jam njereiu që ke ëndërruar. Nuk jam princi i kaltër. Jam si shumica e të rinjëve të vendit tim që më pëlqen ta realizoj jetën time me punë dhe ndershmëri.
   -Edjon, edhe ti më pëlqen. Të njoh shumë më pak, ose aspak në krahasim me ty që më ke njohur nga larg. Ndoshta je i vetmi mashkull që më ke tërhequr vëmendjen dhe që më bind për ta vazhduar këtë lidhje, nëse do ta quaja kështu.
   Ndoshta nuk e priste miratimin tim, u hodh përpjetë nga gëzimi dhe më përqafoi. Ndjeva që po më puthte flokët dhe u mori erë gjatë.
   -Mashkulli ndihet i tillë, madje i plotësuar kur përherë ndjen aromën e gruas që do. Është bukur kur çdo njeri gjen shpirtin e tij binjak. Tani a nuk duhet të festojmë?
   -Mjafton një kafe...
   -Po më kursen më duket?
   -Edjon, kohën e kemi përpara. Ta marrim me ngadalë. Në jetë më ka pëlqyer dhe më pëlqen që gjithmonë të bëj gjënë e duhur. Dhe kjo do kohën dhe vendin e duhur.
   -Që nga ajo ditë, shelgu me kurorën mahnitëse që më ngazëllente jashtë mase, u bë pikë referimi e jona. Ndaj e dua shumë atë shelg. Është shelgu i dashurisë sonë.
Nisëm të takoheshim për çdo ditë. Madje kishim filluar të dilnim hapur, pa asnjë droje. Shoqet e mia e dinin , ndaj ishin tërhequr pak, për të më lënë më shumë kohë me Edjonin e cila ishte e domosdoshme dhe më duhej për njohje. Sa herë që shihnin Edjonin, ato ose largoheshin ose më nxitnin të shkoja me të.
Zakonisht ne të dy shëtisnim në rrugicën e blertë të shelgjeve. Hija e shelgut tonë më tërhiqte si me magji. Nën të ishte një stol, ku më pëlqente të ulesha. Mbyllja sytë dhe ëndërroja. Dukej sikur ai kënd ishte streha jonë. Në një nga ditët isha ulur në stol , kurse Edjoni qëndronte në këmbë. Nisi të më përkëdhelte dhe më pas u ul pranë meje. Më kishte hedhur dorën në qafë dhe bisedonim.
-Nuk më kishte shkuar kurrë ndër mend që jeta ime do të merrte tjetër drejtim kaq papritur...
-Pas dy ditësh ti do të largohesh. Do të më marrë malli për ty. Kur të kaloj këtej do ta ndiej mungesën tënde.
-Nuk do të shkoj në fund të botës. Pastaj je me makinë dhe...
-Më lejohet vallë të ekspozohemi...?-dhe u afrua aq shumë sa i ndjeva frymëmarrjen. -Më duket sikur të njoh një jetë të tërë,-dhe buzët e tij u afruan ngadalë...
Në atë çast ndjeva një gudulisje të lehtë mbi buzë dhe pa u menduar gjatë u afrova. Atje nën shelgun tonë këmbyem puthjen e parë të dashurisë.
Pastaj ai më rrëmbeu në duar dhe nisi të më puthte si i çmendur. E mblodha veten dhe i thashë të ndalonte..."Ç'po bëj kështu? Mos u çmenda? Kam vetëm tetë-nëntë ditë që e njoh dhe u ndera në krahët e tij..."
-Eja të ikim se u bë vonë,- vërejta e penduar.
-Ç'pate? Mendoj se ishte dëshira e të dyve, ndryshe unë... 
-Më fal, është faji im...,- rregullova flokët e ndonjë çrregullim të veshjes dhe u nisëm me makinë. Më zbriti rreth dyqind metra larg shtëpisë.
Pushimeve të mia po u vinte fundi. Do të nisesha pas dy ditësh. Kisha  dal me Edjonin dhe po zbrisja nga makina e tij. Ai mbylli makinën e më hodhi dorën në qafë. Nisi të më ngacmonte dhe të më guduliste. Atë kohë përballë nesh babai im me biçikletë. Unë isha ngurosur në vend dhe fola nxitimthi: "Edjon, të lutem hiqe dorën nga qafa." Im atë ndaloi hovin, më pa në sy dhe u nis përsëri pa më folur.
-Kush ishte ai burri?
-Babai im...
-Përse nuk ndaloi të të fliste?
-Ti mendon se mosha e tij e pranon kaq lehtë një gjë të tillë?
-Ne nuk kemi bërë dhe s' po bëjmë asgjë të keqe, apo të pamoralshme.   
-Kurse im Atë e mendon ndryshe. Nuk e pranon dot që, pa dijeninë e ti;j e bija, që e ka rritur dhe arsimuar me aq mundime, të dalë me një djalë...Tani menjëherë duhet të kthehem në shtëpi.
 -Të çoj unë me makinë.
 Hyra në shtëpi, përshëndeta dhe shkova të ndërroja veshjen.
 Babai jo vetëm nuk e ngriti kokën, por as që m 'i hodhi sytë fare. Dukej që ishte i inatosur në kulm. I kërkoi mamasë t'i bënte një kafe të fortë pa sheqer. Ishte një prishje rregulli, sepse kur ndodhesha unë në shtëpi ai e donte kafenë nga dora ime. Nisa të dridhesha me mendimin se do të shpërthente furtuna.
 -Po ti pse u ktheve kaq shpejt, shpirt i nënës?- pyeti mamaja.
 -Vajzat e mira, nuk largohen shumë. Janë si pulat që qëndrojnë në lëm ose rreth mullirit...
-Kemi vajzë të mirë, nuk ke ç'i thua...,- dëgjova mamanë që më lavdëronte, kur po hyja në kuzhinë.
-Çupëëë, atë bandillin që të kishte hedhur dorën në qafë, sille në shtëpi!
-Unë do t'ju thosha vetë, baba. Ai më ka propozuar, ndaj doja që ta njihnit ju.
-Nga e njohe ti këtë pehlivan?
-Më ka njohur ai...
-Vetëm ai?! Po ti? ...Ke bërë sehir apo...?
-Që kur kanë filluar vajzat të marrin shkopin në dorë dhe të kërkojnë fatin, o ba...?
-Epo kohë të reja, mendje të përparuara dhe njerëz modern...
-Babush, ai më ka studiuar, ka pyetur dhe tani që u ktheva më shprehu simpatinë.
-Mos është nga këta horrat që sa u pijnë lëngun vajzave, pastaj i kalojnë dorë më dorë...
-Njihe më mirë vet, se fjalët e mia nuk kanë për të të bindur.
 Në atë çast i telefonova Edjonit. Ai e la të vinte për ditën tjetër.

***

Të nesërmen në orën katër e kishim lënë të takoheshim në qendër të qytetit. Thuajse të dy mbërritëm në një kohë. Edjoni kishte ardhur në këmbë.
-Shkojmë se po na presin prindërit e mi.
Kur mbërritëm në shtëpi, e udhëhoqa brenda.
-Qofsh i mbarë, more bir,- i uroi nëna mirëseardhjen.
Babai si e mati mirë e mirë me sy nga këmbët deri te koka, i zgjati dorën. 
-Ulu, more djalë.
-Faleminderit... Gjithashtu ju ja,m mirënjohës , edhe për ftesën në shtëpinë tuaj.
Nëna dhe unë dolëm, duke i lënë ata të dy vetëm. Dera e dhomës ishte e hapur dhe biseda dëgjohej lehtësisht.
-Më fol për vete...,- dëgjova zërin e babait...
Ai përsëriti po ato gjëra që më kishte thënë edhe mua.
-Domethënë ju të dy do ta nisni jetën nga hiçi?
-Natyrisht unë dhe ajo do të nisim një jetë të re, por jo nga asgjëja... Kam shtëpinë time, jam edhe në punë. Edhe nëse nuk gjen ndonjë vend pune Ardita, mendoj se do të ia dalim.
-Qoftë e hajrit lidhja juaj! Mirë se erdhe në familjen tonë! Dëshiroj që të dalësh i tillë, që nesër të të quaj me plot gojën "djalë" ! Menjëherë babai i bëri zë nënës:
- Grua!
-Urdhëro!- dhe mamaja u gjend në dhomë, sikur ishte pas derës, apo sikur mbiu nga dheu.
-Ç'u bë Ardita?
-Është duke ardhur,- dëgjova nënën tek po hyja me një tabaka me gliko arre dhe lëng frutash në dorë.
-Lëre tabakanë dhe afrou, bija ime!- Qoftë e bardhë dita që u njohët! Të trashëgoheni dhe qofshi për jetë të lumtur. U plakshi bashkë si unë me nënën tënde!
-Babai dridhej i gjithë. I ligështuar, i përlotur me shtrëngoi fort në kraharor dhe më puthi në ballë.
-Faleminderit babush! Të falenderoj së tepërmi që u tregove i arsyeshëm! Por ne kishim nevojë për më shumë kohë, që ta njihnim më mirë njëri-tjetrin.
- Aaa..., këtë jo. Mos ma kërko një gjë të tillë. Kur vajza hyn dhe del me një djalë, i duhet vënë kokë muhabetit. Unë jam me të renë, por pa harruar traditën e familjes shqiptare.
-Jo baba...mendoj se lidhja bëhet më e pjekur, kur dy të rinjve u jep pak kohë.
-Nuk më pëlqen të përgojohesh bijë, jo. E thëna me të bërën qëndrojnë shumë larg. Kur e thëna bëhet realitet, atëherë ajo merr seriozitet dhe ecën në rrugën e duhur... Llokumet, grua...!
Pas urimeve të çastit, Edjoni kërkoi lejë të largohej.
-Ke ndonjë punë të ngutshme?
-Jo zotëri, por besoj se vizita e parë është e mjaftueshme.
-Dilni të dy dhe kthehu për darkë këtu..., më fal si e kishe emrin?
-Edjon Bregasi.
Fillimisht Edjoni nguroi por pastaj vendosi të darkonte tek ne.
-Mama, të qëndroj unë se mos ke nevojë për ndihmën time?
-Jo bijë ikni! Gëzojuni këtyre çasteve të bukura që vijnë vetëm njëherë në jetë, -dhe lotët i përshkuan faqet.
-Mama, më thuaj pse je e trishtuar? Nuk të lumturon kjo?
-Qysh nga sot nuk më përket më mua dhe babit. U rrite dhe po nis jetën tënde. Tani kur të dalësh nga porta, hapi i parë që do të hedhësh jashtë saj, është nisma e jetës tënde, jetës suaj. Qofsh e lumtur, bija ime! Për mua do të ngelesh ajo vogëlushja, që mësoi të hedhë hapat e parë në këtë shtëpi. Do të ngelesh Ardita ime që qau dhe qeshi për herë të parë brenda këtyre mureve.  E vogla jonë që rrëzohej për të mësuar se si ringrihet një jetë.
U largua e tronditur drejt kuzhinës. "Çudi është me prindërit! Sa i kanë vajzat pa fejuar, ankohen të merakosura se u ngelën brenda. Kur vajzat gjejnë shokun e jetës, trishtohen. E dinë se një ditë do ta lënë shtëpinë ku lindën e u rritën. U vjen keq që do të largohen prej tyre ,nga prindërit që i nxorën në jetë dhe u falën dashuri pa kufi. Po nuk ke ç'bën se e tillë është ndërtuar jeta...!"- mendoja për ata të cilëve u kisha shumë borxhe.
Ecnim ngadalë dhe pa e kuptuar, Edjoni më kishte drejtuar në anën tjetër të qytetit. Papritur më ndali para një shtëpie dykatshe, me portë të madhe. Përreth kishte kopësht me pemë, rrethuar me mur dhe sipër tij kishte kangjella të bukura metalike.
-Ku po shkojmë...? -pyeta e pavendosur, ose më mirë me dyshim. "Të jetë kjo shtëpia e tij"- hamendësoja, por nuk u besoja syve. "Nëse vërtet është e tija...Ky paska, jo shtëpi, por vilë...Qenka shumë e bukur. Së paku kështu më duket mua këtë buzëmbrëmje..."- gjithsesi nuk isha e bindur që ky djalë, një njeri i vetëm të kishte një shtëpi të tillë... kaq të madhe?
-Ke dëshirë të hysh brenda? Kjo është streha jonë...brenda kësaj hapësire ne do të ndërtojmë lumturinë tonë, gjë që varet vetëm nga ne të dy, -sqaroi dhe nxori çelsin. Hapi derën dhe më ftoi brenda.
 -Nuk më pëlqen të futem për herë të parë në mbrëmje.
 -Qenke superticioze...?!
-Në të vërtetë, jo...Porse dita është më e bukur dhe më e mbarë për çdo nismë. Po e lë për nesër paradite. Gjithmonë nëse ti nuk je i zënë me punë.
-Për ty do ta gjej kohën, edhe sikur të jem i mbytur me punë...do të dij të dalë në sipërfaqe.
Unë prita jashtë, kurse Edjoni ndezi dritën e shkallëve dhe nxori makinën nga garazhi. Nuk hyri fare brenda. Tek ky djalë më pëlqente kujdesi që tregonte ndaj femrës. Nuk harronte të më hapte derën e makinës. Priste sa rehatohesha, pastaj e mbyllte dhe e niste atë. Sa u nisëm ai ndezi magnetofonin dhe ndërroi disa kanale për të gjetur një muzikë të këndshme. Brenda hapësirës së makinës u shpërndanë tinguj të ëmbël violonçeli, por ai e zhvendosi butonin,. Nuk di se ç'muzikë po kërkonte.
-Pse nuk e le atje?
-Të pëlqen muzika klasike? Sa mirë...
-Ishte "Vdekja e Mjellmës" e Çajkovskit nga "Liqeni i mjellmave". Sa herë e dëgjoj atë, mrekullohem, edhe pse ka gati njëqind e njëzetë e dy vjet që shfaqet nëpër skenat botërore, -ai më pa disi çuditshëm dhe e ktheu mbrapsht butonin. Përsëri u shpërndanë tingujt e butë si kadife të violonçelit, ku orkestra simfonike e Moskës ekzekutonte muzikën përrallore të baletit në akull.
-Përgëzime! Paske njohuri muzike?
-Jo shumë...disi...deri diku njoh pak nga muzika botërore. Arsimin tetëvjeçar e kam kryer në shkollën e muzikës, për piano, ndaj...
-Si ka mundësi që ndërrove drejtim kulturor?
-Nuk fitova konkursin për lice. E fituan dy fëmijë që "kishin më shumë talent "se unë.
-Ua dhanë, apo e fituan sipas aftësive dhe talentit?
-Që të mos vritesh që fëmijë shpirtërisht, më mirë hiq dorë nga pretendimet për një të ardhme të bukur. Zakonisht këtë të nesërme ta siguron një profesion që të mbush me jetë, që e adhuron. Mua më ka pëlqyer muzika. Por para vieteve 1990, ajo ishte e drejta e të privilegjuarëve. Atëherë kur sheh se përballë teje në konkurim janë kocka të forta që nuk kapërditen, por të mbysin, më mirë hiq dorë. Gjithsesi nuk ishte e lehtë për mua, sepse e ëndërroja veten në skenë, duke luajtur ariet më të bukura të kompozitorëve të mëdhenjë botërorë. Ëndrrën time e vdiqën të fortët, shpresat e mia për skenë i vranë pamëshirë të paaftët, m'i shuan dëshirat për t'u bërë pianiste, qysh kur u shpallën fitues ,vajza e Sekretarit të Parë të Komitetit të Partisë dhe djali i Shefit të arsimit në rreth. Edhe pse isha fëmijë, për herë të parë arsyetova dhe e bindur besova se jeta është një padrejtësi...Qysh atëherë mësova se e drejta është me më të fuqishmin. Para njerëzve të tillë në çdo kohë, qysh nga koha e lashtsësisë dhe deri në kohët moderne, je asgjë, veç hi dhe pluhur. Babai im ishte e është një radiolog që për të mbajtur familjen merr rreze Kobalti, të cilat e kanë bërë punën e tyre dhe po ia shkurtojnë jetën. Ai dhe shpirti i tij e di se sa vuan. Gjithë natën nuk fle nga ankthi i spazmave të mushkrive.
-Kështu ka qenë, kështu është dhe kështu do të jetë. Atëherë bënte punë mbiemri, emri i babait, pozita e tij shtetërore. Ato shërbenin si ombrelë a hije lisi, për të mbrojtur nga erërat e kohës fëmijët e përkëdhelur të nomeklaturës komuniste. Mjaftonte një telefonatë dhe...gjithçka ishte vulosur. Si për mirë , ashtu edhe për keq, - ndërsa bisedonim dhe duke u lëkundur, makina  rrëshqite ngadalë mbi asfaltin e plagosur.
Atë mbrëmje ndërruam drejtim. Shkuam në Drilon, ku dikur ishte e ndaluar të kaloje postbllokun, sepse ishin vilat e Partisë. U ngjitëm në katin e dytë të një ndërtese, që kohët e fundit shërbente si hoteleri me gjithë anekset e nevojshme, si bar apo restaurant. Salla ishte moderne si për mbrëmje galâ,   me kuptimin e vërtetë të fjalës. Ndriçimi i magjishëm, tapetet e shtrenjta, lulet, akuariumet me peshq dhe me drita vezulluese, gjithçka e shndërronin në një ambient të këndshëm dhe joshës.
  U ulëm gati mbi liqen, pasi holli ku ulëm ne ishte një shtesë e bërë kohët e fundit dhe shtyllat e betonit ishin si këmbë ure mbi ujë.   
Perëndimi ishte i kaltër. Në kupolën qiellore mbi malet e Moravës dhe Gramozit sapo kishte nisur të shpërndahej ajo ngjyra vjolë, karakteristike e mbrëmjeve pa re. Pulëbardhat në tufa fluturonin mbi sipërfaqen e ujit. Dukej sikur ishin gati të zhyteshin në ujë për të notuar.
Duke soditur me ëndje lojën e tyre gazmore, morëm nga një Krodino sa për hapje oreksi. Na priste darka në shtëpinë time. Shijonim aperitivin në gllënjka të vogla dhe vazhduam bisedën e nisur nën zë.
- E kishim fjalën tek diferencimet sociale...,- e nisa unë. Po a flisje dot? Kujt do t'i ankoheshe e t'i thoshje se mungon drejtësia? Vendi ynë ishte model i shtetit sovran, që hahej dhëmbë për dhëmbë me kapitalisto- revizionistët, kur për shumicën e bashkëkombasve ishte në fuqi triska apo talloni. Sipas tij përcaktohej sasia e ushqimeve, e bukës për çdo individ, apo familje. Porcioni ishte aq i paktë sa për të mbajtur frymën.
Ishin pikërisht ata që bënin dhe zbatonin ligjin, të cilët me privilegjet e tyre, bënë që të besoja se jeta është një padrejtësi... Vetëm ata kishin të drejtë të zgjidhnin më të mirën në çdo fushë të jetës, pasi jeta e tyre duhej të ishte e përsosur, si një ëndërr. Ata nuk e njihnin skamjen e varfërinë dhe as izolimin, për derisa pushimet i bënin në çdo vend të globit. Madje edhe për një operacion apendiciti apo bajamesh ata ose fëmijët e tyre shkonin në klinikat dhe spitalet më të përparuar perëndimore. Kurse për ne të tjerët, që bënim shumicën...u duhej vetëm një fjalë e jona që shprehte pakënaqësinë ndaj këtyre njerëzve parazitë dhe të priste shtëpia pa qira, me dënim të paravendosur për "agjitacion e propagandë..."
-Edhe ne sot po flasim, sepse dje na i kishin prerë gjuhën...Ardita.
-Se mos është fitore e madhe edhe kjo...Liria e fjalës dhe e shtypit , ndoshta janë hapat e parë për të fituar lirinë vetjake. Edjon e di që kur e kanë aprouar me ligj ambrojtjen e lirisë së shtypit, ku hyn liria e të menduarit dhe liria e të shprehurit, pra fjala? Qysh në vitin 1644, kur pa dritën e botimit libri me titull "Areopagjitika" i Xhon Milton. Edhe përsëri pas aprovimit të këtij ligji, ishin vetë pushtetarët anglezë që kanë çensuruar shtypin. Kurse për tek ne ku është shkatërruar njeriu, ku është përndjekur dhe mohuar ndjenja më sublime, dashuria, as që mund të bëhet fjalë për liri dhe të drejta të tilla.   
-Nëse gazetarët apo publicistët me kurajo do të guxojnë të thonë vetëm të vërtetën, do të shohim se ç'masa drastike do të merren. Askush që ka në dorë ekonominë, politikën apo drejtësinë, nuk pranon të kritikohet. E vërteta është e hidhur të pranohet pa le më të publikohet. Një media, një letërsi apo një art i arsyeshëm, zgjon ndërgjegjen e fjetur apo të trembur tek njerëzit.
-Po cilët do të jenë të parët pilotë të vdekjes vallë?!
-Jam i bindur se asnjë pushtet i cilitdo krah qoftë; i majtë, i djathtë, apo i qendrës, nuk do të jetë në gjendje t'i zhdukë të gjithë ata qytetarë që kërkojnë drejtësi. E vërteta dhe drejtsia do të jenë meritë e ndërgejgjes së përparuar të njerëzve të virtytshëm. Mos të harrojmë se realitetin nuk e do vetëm një njeri apo dy, por shumica e qytetarëve që u ka vajtur shpirti në majë të hundës..
-Edjon i dashur, njerëzve u ka hyrë frika në palcë nga dhuna e kërbaçit i përdorur për gjysmë shekulli. Është e vështirë të vrasësh frikën e një komuniteti, e cila është rrënjosur në shpirt, në mendje dhe në gjak. Njeriu i tjetërsuar duhet të fitojë besimin tek vetja, se është i aftë për të bërë gjënë e duhur. Ndaj them se kërkohet një përsosje e ndërgjegjes humane, e cila arrihet vetëm me kulturë.
-Duhet ta pranojmë me dhembje se lëvizja demografike nga fshati drejt qytetit, ka sjell regres në kulturë dhe qytetari, shoqëruar me vrazhdësi në të folurën e përditshme si dhe në mënyrën e të jetuarit, e të menduarit apo të përceptuarit të jetës. Tregtinë e kanë marrë ata, se shitën tokat, bagëtinë dhe blenë dyqane.    
-Kurse në qytet ndodhi e kundërta ...Ndryshimet demokratike qytetarët i gjetën të papërgatitur për zhvillime të reja sociale dhe ekonomike. Shumica ishin me 80%. Me çfarë do të integrohej në ekonominë e tregut qytetari? Ndryshon puna me ambiciozin, që ka në gjak vesin. Ai nisi rrugën e punëve të zeza, ato që janë të ndaluara me ligj dhe me zakon...
Edjoni pa orën dhe propozoi që të ngriheshim. "Korrektesa është primare për njeriun që i pëlqen kultura."- mendova ndërsa po hipnim në makinë. Mendeimi ishte në adresë të Edjonit.
-Unë nuk i di zakonet , por një mendje më thotë të marrim një ëmbëlsirë. Sikur është e shëmtuar që të hy në shtëpinë tënde me duar bosh.
Ëmbëltorja ishte dy dyqane më tej vitrinave që po sodisja unë para disa ditësh.
-Eja hymë këtu se qenka hapur, - më ftoi Edjoni.
-Këtu përse? U kthyem vetëm për diçka të ëmbël,- kundërshtova.
-Zgjidh, çfarë të pëlqen...  
-Edjon, në asnjë mënyrë...,porse ai më kapi për krahu dhe më futi gati me forcë.
-Unë zgjodha një fustan të bukur dimri.
-Ju lutem me se mund ta kombinojmë këtë veshje_- iu drejtua ai shitëses.
-Për shkak të ekonomisë së dobët, i shesim edhe veç e veç...Por janë bashkë me këtë pallton, këpucët dhe çantën. Ju lutem nxiri, që t'i provojë zonjusha.
Me gjithë kundërshtinë time, ai qëndroi në të tijën. Doja, s'doja hyra në dhomën e provës pasi më solli numrin tim. Isha veshur, kur që pas perdes dëgjova zërin e tij: "A mundem?"- dhe unë dola e veshur.
-O Zot sa e bukur je. Kisha të drejtë që u marrosa pas teje për mëse një vit. Të lutem mos i zhvish. Ndërsa po bëhesha gati të ndërroja veshjen, ai futi kokën brenda perdes dhe më dhuroi një puthje të gjatë.
Shitësja, një nuse e re, e nxiti që të futej në dhomën e provës. Edjoni aq priste. Kështu e kanë meshkujt. Po u dhe gishtin të rrëmbejnë dorën me gjithë krah. Kurse shitësja që nga dera na bëri zë se po na priste jashtë. Ishte hera e parë që ndjeva drithmat e dashurisë. Edjoni nuk duroi por nisi të më prek me duar dhe me buzë më puthte gjithë pjesët e zbuluara të trupit që nuk i kishte imagjinuar kurrë më parë.
-Të dua...të dua sa jetën! Ti do të jesh për mua gjithçka.Tani ti je familja ime, lumturia dhe gëzimi im.
-Edhe unë të dua Edjon! Të desha që kur të pashë atë ditë në Bar...
Ndërsa po vishja rrobat e mia, ai klithi:- Sa e keqe je! Ma mohove atë çka kishe ndjerë për mua. Gjithsesi tani më bëre dy herë të lumtur...
Shitësja i paketoi bukur dhe na dhuroi një parfum dhe një palë geta duke na uruar lumturi.
Morëm një tortë të madhe dhe u nisëm me makinë.
Në shtëpi mbërritëm në kohën e duhur. Nuk gjetëm vetëm prindërit dhe tim vëlla Aulonin, i cili sapo u njoh me Edjonin. Babai kishte ftuar për darkë vëllanë e nënës dhe vëllanë e tij. Natyrisht që daja dhe xhaxhai ishin me gjithë gratë.
-Nuk është ndonjë darkë e veçantë. Vetëm doja të kishte më shumë alegri, ngrohtësi, më shumë gëzim në këtë darkë njohjeje me dhëndrrin,- sqaroi babai, kur hymë brenda.
Sipas zakonit darka në paraqitje ishte me të gjitha gjërat e duhura. Megjithë kohën e shkurtër për përgatitje, mamaja ia kishte dalë. E kishin ndihmuar të dyja kunatat. Kishte dalë një tryezë e thjeshtë, por e bukur, e fisme siç u ka hije darkave të tilla. Prindërit e mi më kishin gëzimin e parë dhe nuk i mbante vendi prej lumturisë.
-Kur panë që u futëm me pako, të gjithë m'u lutën që të vishja dhuratat e Edjonit. Ata po më prisnin si në ankth sa të dilja unë. Veshja ime ishte një e kaltër si qielli pa re, në një ditë me diell. Bëra një dush dhe u vesha shpejt e shpejt. Flokët i mblodha lartë dhe dola...
Papritur të gjithë heshtën sikur nuk kishte asnjë njeri në dhomë. Ngelën si të ngurosur në atë gjysmë rrethi sië ishin ulur. Pas nja dy a tri sekondash shpërthyen si në kor:
-Uaaa, çfarë mrekullie! Urimeee...!
-Qofsh e lumtur, bija ime,- ndjeva ngulçimat e nënës.
Urime, urime...!
Babai u mundua të bënte dy hapa drejt meje, por ngërçi i kishte kapur gjymtyrët. Vetëm munci të belbëzonte:
 -Faleminderit, faleminderit, vajza ime e ëmbël!
 Im Atë, ai burrë i qetë dhe baba shembullor, me duart përpara drejt meje sikur i lutej Zotit që të më jepte jetë dhe begati.
 -Jam unë që duhet të jem mirënjohëse, sepse ju të dy ,me urtësinë dhe edukatën tuaj, më udhëhoqët në jetë që unë të zgjidhja rrugën e duhur. Faleminderit Babush dhe iu hodha në qafë.
Ai futi kokën në flokët e mi dhe i lagu me lotë lumturie. Ndërkohë më përqafoi nëna e ngashëryer. Të tre bashkë lagnim supet e njëri-tjetrit me lotët që janë e drejta e gëzimit të shfrenuar të prindit dhe fëmijës që e rritën me aq mund. Me ne u bashkua edhe im vëlla që dukej sikur kishte ngelur pa vëmendjen e prindërve.
 -Të më trashëgohesh, bija ime e vetme! Qofshi të lumtur të dy me Edjonin! - më uroi nëna.
-Të dua shumë vëllaçko!- dhe e përqafova fort Aulonin që i dukej se qysh nga ai çast unë kisha filluar t'i mungoja...
Prindërit thirrën Edjonin...
-Eja bir, eja! Kujdesu për të! E keni në dorë vetëm ju të dy lumturinë tuaj. Për çdo gjë ne na keni këtu... E bekoftë Zoti dashurinë tuaj! Darka, kënga dhe tringëllima e gotave vazhdoi deri në të gëdhirë.

***
Vazhdon


Fjala e Lire - Free Speech

No comments: